Топ-100
Poprzednia

ⓘ Szarża pod Rokitną



Szarża pod Rokitną
                                     

ⓘ Szarża pod Rokitną

Na wiosnę 1915 roku II Brygada Legionów uległa reorganizacji. Została podzielona na trzy grupy taktyczne pod dowództwem odpowiednio majora Januszajtisa, pułkownika Hallera i podpułkownika Roji. 1 kwietnia dowódcą II Brygady mianowano Austriaka Ferdynanda Küttnera, 16 dni później oddziały polskie zostały skierowane na pogranicze Bukowiny i Besarabii. Zostały podporządkowane generałowi Ignazowi Edler von Korde. 3 pułk piechoty Legionów został rozlokowany na odcinku frontu pomiędzy wsiami Dobronowce i Toporowce. Artyleria w Bałamutówce, ułani 3 szwadronu w rejonie Rarańczy, a 2 szwadron w oddalonej o około 10 kilometrów miejscowości Kotul-Ostrica. W pierwszych dniach czerwca została przeprowadzona reorganizacja 2 i 3 szwadronu ułanów w II dywizjon kawalerii legionowej. Dowództwo nad dywizjonem powierzono rotmistrzowi Zbigniewowi Dunin-Wąsowiczowi. Dowódcą 2 szwadronu został porucznik Jerzy Topór-Kisielnicki, a 3 szwadronu porucznik Juliusz Klasterski.

                                     

1. Przebieg szarży

"Nasz Wąsowicz, chłop morowy, Zbił Moskali w Cucyłowej. Odznaczył się szwadron drugi, Wrażej krwi on przelał strugi. Pieśń Szwadronu Wąsowicza

12 czerwca 1915 roku oddziały II Brygady działały w rejonie wsi Rokitna obecnie Ukraina. Z polskimi oddziałami sąsiadowały oddziały związku taktycznego pułkownika D. Pappa z prawej strony, a od lewej oddziały 42 Dywizji Piechoty. Rozpoczął się wspólny atak w celu zdobycia zajmowanych przez Rosjan pozycji w okolicy wsi Rokitna. Pomimo zaciekłych walk wojska austriackie i polskie nie osiągały założonych celów strategicznych. 13 czerwca w godzinach przedpołudniowych pozycjom 42 Dywizji zaczęły zagrażać nacierające oddziały rosyjskie. Około południa do dywizjonu ułanów powrócił rtm. Dunin-Wąsowicz, który został wezwany do szefa sztabu II Brygady kapitana Vargasa. W celu wyparcia oddziałów rosyjskich z pozycji we wsi Rokitna oba szwadrony dywizjonu miały zaatakować z lewej flanki, wspierając piechotę szturmującą potrójne okopy rosyjskie.

Rtm. Zbigniew Dunin-Wąsowicz osobiście poprowadził swoich ułanów do walki. Po przekroczeniu bagnistych brzegów rzeczki Rokitnianki, Dunin-Wąsowicz skierował 3 szwadron do odwodu, a z szwadronem 2. ruszył do ataku. W ciągu około 15 minut ułani przedarli się przez 3 linie wroga. Z atakujących 64 ułanów wróciło sześciu. Szarża nie została wykorzystana. Oddziały piechoty w niedostatecznym stopniu wsparły ułanów.

                                     

2. Skład 2 szwadronu w chwili szarży

  • 1. Zbigniew Dunin-Wąsowicz, rotmistrz, komendant II dywizjonu – † poległ
  • 6. Władysław Nowakowski, wachmistrz służbowy – † poległ
  • 4. Marian Fąfara, porucznik, oficer prowiantowy – ranny
  • 2. Jerzy Topór-Kisielnicki, porucznik, komendant 2 szwadronu – † poległ
  • 5. Tadeusz Adamski ułan, wachmistrz szwadronowy – † poległ
  • 3. Roman Prawdzic-Włodek, porucznik, zast. komendanta dywizjonu – † poległ

I pluton

  • 8. Karol Karasiński, kapral – † poległ
  • 16. Antoni Rothkeel, ułan – ranny
  • 18. Józef Sala, ułan – ranny
  • 19. Jan Beresz, ułan – ranny
  • 7. Stanisław Sokołowski, komendant plutonu, wachmistrz – ranny
  • 20. Tadeusz Wojciechowski, ułan na bocznym patrolu – ranny
  • 17. Stanisław Kamiński, ułan – ranny
  • 9. Józef Szperber, kapral – ranny
  • 15. Józef Krawczyński, ułan – ranny
  • 14. Kazimierz Prokop, ułan – ranny, w niewoli
  • 21. Jan Bylica, ułan – koń raniony
  • 11. Michał Majda, ułan – † poległ
  • 10. Stanisław Eizerman, kapral na bocznym patrolu – ranny
  • 13. Jan Metschke, ułan – ranny, w niewoli, potem odbity
  • 12. Antoni Zwatschke, ułan – † poległ

II pluton

  • 27. Eugeniusz Potok-Łada, ułan – † poległ
  • 34. Stanisław Piątkowski, ułan – koń padł
  • 23. Mieczysław Chwalibóg, kapral – ranny, w niewoli
  • 32. Tadeusz Łękawski, ułan
  • 31. Jan Chwalibóg, ułan
  • 24.Tadeusz Brincken, kapral – ranny
  • 26. Bronisław Łuszczewski, ułan – † poległ
  • 28. Stanisław Kułakowski, ułan – ranny
  • 22. Zygmunt Jagrym-Maleszewski, komendant wachmistrz – ranny, w niewoli, po amputacji nogi wymieniony jako inwalida
  • 30. Jerzy Kuszel ps. "Franciszek Skowron”, ułan
  • 35. Władysław Lipczyk, ułan
  • 29. Edward Ściborowski, ułan – ranny
  • 33. Stanisław Wołoszyn, ułan
  • 36. Tadeusz Olchowa, ułan
  • 25. Stefan Liszko, kapral – koń padł

III pluton

  • 50. Wojciech Mazur, ułan – ranny
  • 55. Karol Dobrzański, kapral na bocznym patrolu
  • 42. Władysław Turski, kapral – koń padł
  • 51. Jan Raszowski, ułan
  • 47. Mikołaj Szysz, ułan – † poległ
  • 38. Jerzy Bolesław Świdziński, plutonowy – kontuzjowany, koń padł
  • 37. Stanisław Rostworowski, komendant wachmistrz komendant bocznego patrolu
  • 41. Jerzy Oskierka-Kramarczyk, kapral – koń padł
  • 46. Władysław Tworkowski, ułan – † poległ
  • 45. Tadeusz Starczewski ps. "Wincenty Rawski”, ułan – † poległ
  • 40. Stanisław Grekowicz, kapral – koń ranny
  • 44. Jerzy Rakowski, ułan – † poległ
  • 56. Stanisław Wiącek
  • 39. Karol Krzysztof Bokalski, kapral – ranny
  • 49. Stanisław Szczepan, patrolowy – ranny
  • 53. Stanisław Tylicki, ułan – koń padł
  • 48. Władysław Sierhiejewicz Sierhijewski ps. "Ścibor”, ułan – † zmarł z ran w niewoli
  • 43. Bolesław Kubik, ułan – † poległ
  • 52. Stanisław Różyc, ułan
  • 54. Jan Szymański, ułan – koń padł

IV pluton

  • 63. Andrzej Jakubowicz, ułan – ranny w niewoli, potem odbity
  • 69. Stanisław Lubicz, wachmistrz tytularny na bocznym patrolu
  • 65. Jan Stachura, ułan – ranny
  • 70. Adam Kossowski, kapral na bocznym patrolu
  • 66. Tadeusz Polański, ułan – koń padł
  • 67. Piotr Skawiński, ułan
  • 72. Sylwester Mechedin Mihden, ułan - ranny
  • 59. Emil Garbaczewski, patrolowy – ranny, w niewoli
  • 60. Bazyli Janiszyn, ułan – † zmarł z ran
  • 61. Michał Firlit, ułan – ranny
  • 62. Antoni Łabęcki, ułan – ranny w niewoli
  • 71. Hieronim Sługocki, ułan na bocznym patrolu
  • 58. Józef Sztembartt Stembarth lub Sztembarth, kapral, ranny, † zmarł wskutek powikłań po odniesionych ranach 5 października 1936 roku
  • 64. Roman Senowski, ułan – ranny
  • 57. Bolesław Dunin-Wąsowicz, komendant wachmistrz – kontuzjowany
  • 68. Adolf Zamoyski, ułan
                                     

3. Po szarży

15 czerwca 1915 roku w Rarańczy na miejscowym cmentarzu odbył się pogrzeb 15 poległych w szarży ułanów. Na trumnie Zbigniewa Dunin-Wąsowicza przykrytej czerwonym suknem z wyszytym na nim orłem polskim położono ułańskie czako i złamaną szablę. Po uroczystościach odprawionych przez księdza Józefa Panasia i przemowach uczestnika szarży wachmistrza Sokołowskiego i porucznika Kordeckiego odśpiewano Boże coś Polskę i złożono trumny do wspólnej mogiły. W okresie powojennym mogiły ułanów 2 szwadronu znalazły się poza granicami kraju w Rumunii. Po nawiązaniu kontaktów pomiędzy 2 Pułkiem Ułanów a 11 Pułkiem Huzarów Rosiori od 1918 roku to oni opiekowali się grobami polskich legionistów w Rarańczy.

Na mocy porozumienia między Rzecząpospolitą a Rumunią w lutym 1923 roku przeprowadzono ekshumację zwłok, które przewieziono do kraju. 25 lutego 1923 roku odbył się w Krakowie uroczysty pogrzeb poległych w szarży ułanów. Brał w nim między innymi udział Józef Piłsudski oraz biskup Adam Stefan Sapieha. Piłsudski udekorował trumny orderami Virtuti Militari V klasy. Po uroczystościach na Rynku kondukt żałobny udał się na Cmentarz Rakowicki. Tutaj do zgromadzonych przemawiali ksiądz Władysław Antosz, dawny kapelan legionowy, płk Janusz Maleszewski, uczestnik szarży oraz generał Stanisław Szeptycki, który w imieniu Piłsudskiego udekorował Orderami Virtuti Militari tych uczestników szarży, którzy nie byli odznaczeni wcześniej. W dwa lata później odsłonięto pomnik na grobie ułanów.

Szarża pod Rokitną stała się kanwą dla jednej z piosenek legionowych tzw. "Pieśni Szwadronu Wąsowicza”, w której upatruje się korzeni późniejszych popularnych kupletów dwuwierszowych opisujących w humorystyczny sposób wojenne losy poszczególnych polskich pułków kawaleryjskich tzw. "Żurawiejek”. Szarża jest także wspominana w drugiej zwrotce pieśni "Czerwone maki na Monte Cassino".

Walki pod Rokitną zostały upamiętnione na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie, napisem na jednej z tablic, w okresie II RP i po 1990 "ROKITNA 13 VI 1915".



                                     

4. Upamiętnienie

Na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie został ustanowiony pomnik upamiętniający poległych w bitwie, zaprojektowany przez Józefa Gałęzowskiego.

Edmund Słuszkiewicz był autorem sztuki scenicznej pt. Rokitna – Nowa Samosierra, zrealizowanej w formie słuchowiska radiowego we Lwowie w 1938 roku.

20 września 2019 roku miała miejsce premiera filmu Legiony w reżyserii Dariusza Gajewskiego, w którym wiernie odtworzono szarżę pod Rokitną.

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →