Топ-100
Poprzednia

ⓘ Aleksander Janta-Połczyński



Aleksander Janta-Połczyński
                                     

ⓘ Aleksander Janta-Połczyński

Aleksander Stanisław Janta-Połczyński – polski prozaik, poeta, dziennikarz, publicysta, tłumacz, podporucznik kawalerii Wojska Polskiego, kolekcjoner, bibliofil, posiadacz wielu "białych kruków”.

                                     

1.1. Życiorys 1908–1939

Pochodził z pomorskiej rodziny ziemiańskiej, właścicieli pałacu w Małej Komorzy pod Tucholą.

Ukończył szkołę w Poznaniu, od 20 września 1926 do 24 kwietnia 1927 pełnił służbę w dywizjonie szkolnym Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu, odbył też praktykę w 15 pułku ułanów poznańskich. Następnie studiował polonistykę i ekonomię na Uniwersytecie Poznańskim, jednak studiów nie ukończył. Był członkiem poznańskiej grup literackich "Loża” i "Klub Szyderców”. Współpracował z pismami: "Kurjer Warszawski”, "Gazeta Polska”. W latach 1929–1931 studiował w paryskiej Haute École des Sciences Sociales, tych studiów także nie ukończył. Następnie odbył wiele podróży zagranicznych, USA, ZSRR, krajów Europy Zachodniej), które opisywał w reportażach publikowanych m.in. w "Wiadomościach Literackich” m.in. jesienią 1932 opublikował tam 12-odcinkowy cykl "Wzdłuż i wszerz przez ZSRR”. Przeprowadził wiele wywiadów publikowanych w polskiej prasie. Wybuch II wojny światowej zastał go w Paryżu.

                                     

1.2. Życiorys 1939–1945

Po wybuchu II wojny światowej pracował początkowo jako korespondent wojenny. W kampanii francuskiej 1940 był oficerem Oddziału I Sztabu 1 Dywizji Grenadierów, dostał się do niewoli, z której uciekł w 1942. Następnie działał we francuskim ruchu oporu, przedostał się do Wielkiej Brytanii.

8 kwietnia 1943 roku, będąc w stopniu podporucznika rezerwy kawalerii, został przydzielony do dowództwa 1 Samodzielnej Brygady Strzelców. 13 maja 1943 roku został przeniesiony z dowództwa 1 Dywizji Grenadierów do Stacji Zbornej Oficerów Rothesay, a z dniem 15 maja 1943 roku został mu udzielony urlop bez uposażenia na okres 6 miesięcy.

W 1944 został skierowany do pracy w Polish Information Center w Nowym Jorku odbył podróże po USA, informując o polskim czynie zbrojnym. W tym samym roku rozpoczął służbę w 1 Dywizji Pancernej, był korespondentem wojennym, walczył w Belgii i Holandii. Współpracował min. czasopismem Polska Walcząca, w którym wypowiadał się aktywnie na temat losów polskich jeńców pisząc również pod pseudonimem Jacek Lis, a także z wojenną prasą emigracyjną m.in. londyńskim "Tygodniku Polskim”, "Wiadomościach Polskich”.

                                     

1.3. Życiorys 1945-1974

Po II wojnie światowej przebywał na emigracji w Niemczech, Francji, Anglii, w 1945 osiedlił się w Nowym Jorku, przejściowo także w Buffalo. Współpracował z paryską "Kulturą” Jerzego Giedroycia i Tygodnikiem Polskim. W lipcu 1948 na dwa miesiące przyjechał do Polski, swoją relację z wizyty opublikował częściowo na łamach "Kultury” pod tytułem "Wracam z Polski”. Pozytywny obraz odbudowy kraju po II wojnie światowej i pominięcie w reportażu totalitarnego charakteru państwa komunistycznego spotkało się z gwałtowną krytyką kół emigracyjnych o zdradę oskarżyli go Jan Lechoń i Zygmunt Nowakowski. Całość reportażu opublikował własnym sumptem Jerzy Giedroyc pt. Wracam z Polski. 1948 w 1949.

W Nowym Jorku pracował w Fundacji Kościuszkowskiej jako asystent zarządu w latach 1955-1956, współpracował z Fundacją Paderewskiego. Od 1954 był prezesem Amerykańskiej Rady Polskich Klubów Kulturalnych, od 1960 prowadził razem z Aleksandrem Hertzem antykwariat druków słowiańskich, był też członkiem zarządu Polish Institute of Arts and Sciences of America. Publikował w prasie emigracyjnej, m.in. w "Dzienniku Polskim i Dzienniku Żołnierza”, "Wiadomościach”, "Kulturze”, "Związkowcu”. Od lat 60. współpracował z Rozgłośnią Polską Radia Wolna Europa. W 1972 ponownie odwiedził Polskę.

W maju 1937 r. ożenił się z Japonką. Ślub odbył się w Japonii, sprawa tego małżeństwa może być jednak tylko fikcją. W 1949 poślubił Walentynę Stocker-Pacewicz, z którą był do końca życia. Z innych źródeł wiadomo lub istnieją poważne przesłanki ku temu, że A.J-P. był orientacji homoseksualnej.

W 1975 jego prochy sprowadzono z USA i pochowano na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie katakumby, rząd 120-3.



                                     

2. Twórczość

Debiutował w 1928 wspomnieniami myśliwskimi O świcie, Ze wspomnień i tematów myśliwskich z przedmową Juliana Ejsmonda. W 1929 wydał tomy As pik. Seans w trzech aktach i poezje Śmierć białego słonia, w 1930 poezje Krzyk w cyrku, w 1933 zbiór nowel Leśny pies. Rozgłos przyniosły mu reportaże opublikowane w prasie oraz w tomach Patrzę na Moskwę 1933, W głąb ZSRR 1933, Made in Japan 1935, Odkrycie Ameryki 1935, Stolica srebrnej Magii 1936, Ziemia jest okrągła 1935, Na kresach Azji. Indie, Afganistan, Birma, Syjam, Indochiny, Chiny, Mongolia, Formoza, Japonia 1939, przed wojną opublikował także tomy poetyckie Biały pociąg, Wielki wóz 1935, Serce na wschód 1938, w czasie wojny tomy Psalmy i Ściana milczenia oba w 1944.

W 1944 opublikował wspomnienia I Lied to live. A year as a German family slave, wydane po polsku w 1945 jako Kłamałem, aby żyć. W 1949 wydał głośny tom reportaży Wracam z Polski. Warszawa-Wrocław-Kraków-Poznań-Szczecin-Życie-Polityka-Gospodarka-Sztuka-Ludzie i Zagadnienia. W jego dorobku powojennym znalazły się także tomy poezji Widzenie wiary 1946, Dzieje pewnego romansu. Suita pod film rysunkowy na dwa głosy i osiem batut 1950, Młyn w Nadolniku. Pamiętnik pomorski 1950, Znak tożsamości. Wybór z trzydziestolecia 1958, Przestroga dla wnuków 1971, Po samo dno istnienia 1972, Przestrogi drugie 1973, poezje satyryczne Pisma przygodne III tomy w latach 1950-1952 i Bajka o cieniu 1954, opowiadanie Wielka gafa księżny Bałaganow 1960, dramat Linia podziału 1963, zbiór opowiadań i powieść Flet i apokalipsa 1964, autobiografia Duch niespokojny 1957, wspomnienia Losy i ludzie. Spotkania-przygody-studia, 1930-1960 1961 oraz Nowe odkrycie Ameryki 1973, szkice i reportaże Księga podróży, przygód i wspomnień 1967 oraz Pamiętnik indyjski 1970, eseje Przyjemnie zapoznać 1972. Tłumaczył także z japońskiego antologia Godzina dzikiej kaczki 1966) i angielskiego Robert Frost i inni poeci amerykańscy 1970). Śmierć przerwała jego pracę nad książką A history of Nineteenth Century American-Polish Music with annotated Bibliography and Illustrations ukończyli ją Michał Sprusiński oraz John Głowacki i wydali w 1982. Dla wydania krajowego Michał Sprusiński przygotował także wybory z wcześniej opublikowanych szkiców Nic własnego nikomu 1977 i Lustra i reflektory 1982 oraz poezji Śnił mi się krzyk 1979.

                                     

3. Nagrody

  • 1973 – nagroda nowojorskiego wydawnictwa "Contra” za książkę Losy i ludzie
  • 1973 – Nagroda im. Anny Godlewskiej za całokształt twórczości
  • 1966 – Nagroda Fundacji Jurzykowskiego
  • 1968 – Nagroda wydawnictwa Roy Publishers im. Mariana Kistera za tom Godzina dzikiej kaczki
  • 1963 – Nagroda Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie im. Herminii Naglerowej za całokształt twórczości
                                     

4. Źródła i bibliografia

  • Rozkazy dzienne 1 Samodzielnej Brygady Strzelców i 1 Dywizji Grenadierów, sygn. R.27. Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, 1943.
  • Stanisław Radomyski, Zarys historii Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu 1926-1939, Oficyna Wydawnicza "Ajaks”, Pruszków 1992, ​ISBN 83-85621-06-7 ​.
  • Bolesław Klimaszewski, Ewa R. Nowakowska, Wojciech Wyskiel Mały słownik pisarzy polskich na obczyźnie, 1939–1980, wyd. Interpress 1992
  • Rocznik Oficerski Rezerw 1934, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1934, L.dz. 250/mob. 34
  • Michał Folega, Życie na świat otwarte. Aleksander Janta-Połczyński, Tuchola 2014.
  • Literatura polska XX wieku. Przewodnik encyklopedyczny. Tom 1 wyd. PWN, Warszawa 2000 biogram Jana Wojnowskiego
  • Wiesława Piątkowska-Stepaniak Polska w Nowym Jorku. Idee, spory, nadzieje emigracji politycznej w latach 1940-1990, Wyd. Uniwersytetu Opolskiego, Opole 2012 tam biogram
Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →