Топ-100
Poprzednia

ⓘ Staw (województwo lubuskie)




Staw (województwo lubuskie)
                                     

ⓘ Staw (województwo lubuskie)

Staw – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie gorzowskim, w gminie Lubiszyn. Według danych z 2011 liczyła 568 mieszkańców.

Miejscowość istniała już pod koniec XIII w. i znajdowała się na terytorium Nowej Marchii. Od 1945 leży w granicach Polski. Pośrodku wsi znajduje się neogotycki kościół z przełomu XIX/XX w.

                                     

1. Położenie

Zgodnie z podziałem fizycznogeograficznym Polski według Kondrackiego teren, na którym położony jest Staw należy do prowincji Niziny Środkowoeuropejskiej, podprowincji Pojezierza Południowobałtyckiego, makroregionu Pradolina Toruńsko-Eberswaldzka oraz w końcowej klasyfikacji do mezoregionu Równina Gorzowska.

Miejscowość leży 5 km na południowy-wschód od Myśliborza. Posiada układ owalnicy z centralnym placem i kościołem w centrum. W kierunku południowym i wschodnim znajduje się kolonia niem. do 1945 Sand i Sand II. W pobliżu przepływa rzeka Myśla. Na obrzeżach wsi położony jest obszar Natura 2000 – jezioro Kozie, przykład jeziora eutroficznego.

                                     

2. Historia

Na terenie wsi znaleziono skarb z okresu IV okresu epoki brązu ok. 1000 r. p.n.e., który składał się m.in. z naramienników o przekroju daszkowatym bez ozdób, naszyjników, jednego grotu oszczepu.

  • 1337 – wzmianka w księdze ziemskiej margrabiego brandenburskiego Ludwika Starszego pod nazwą Staffelde w ziemi myśliborskiej: Staffelde LXIIII, dos IIII, Diderick de kynow pro seruicio VIII, pactus X solidos, Taberna soluit X solidos – Staw liczy 64 łany, wolne od ciężarów podatkowych są 4 łany parafialne, lennikiem zobowiązanymi do służby konnej jest Diderick von Kunow, pacht płacony rycerstwu przez chłopów wynosi 10 szylingów, opłata karczmy 10 szylingów.
  • 2.06.1298 – margrabia Albrecht III przekazuje kolegiacie w Myśliborzu dwa kompleksy ziemskie; w skład jednego z nich wchodzą wsie Golin, Ławy, Trzcinna, Staw villa Stafelde i Myśliborzyce. Prawdopodobnie ten kompleks i wsie były uprzednio dobrami komandorii templariuszy w Myśliborzu, zlikwidowanej w 1261 r.
  • 1608 – w Stawie wymieniany jest sołtys lenny Peter Rochken
  • XIII/XIV w. – prawdopodobnie wybudowano pierwszy kościół
  • 1238 – książę wielkopolski Władysław Odonic funduje w Myśliborzu komandorię templariuszy, nadając im prawdopodobnie wsie Golin, Ławy, Trzcinna, Staw i Myśliborzyce
  • 7.07.1945 – w Stawie powołana została jednostka administracyjna o nazwie Zbiorcza Gmina Wiejska, obejmująca 7 gromad
  • 1718, 1852 – Staw wzmiankowany jest jako wchodzący w skład domeny państwowej w Karsku
  • Wojna trzydziestoletnia 1618–1648 – w wyniku działań wojennych prawdopodobnie zniszczono kościół; dzwon kościelny został wówczas zakupiony przez nowomarchijskiego kanclerza Hansa Georga von dem Borne 8.3.1589-30.8.1656 i przeniesiony do kościoła w Gralewie
  • 1911 – powstaje Ochotnicza Straż Pożarna budynek do dziś jest siedzibą OSP w Stawie
  • Początek XVIII w. – wybudowano drugi kościół; działa wówczas też szkoła
  • XIX/XX w. – zbudowano trzeci kościół, obecnie stojący
  • 1954 – likwidacja Zbiorczej Gminy Wiejskiej z siedzibą w Stawie
  • 1972 – likwidacja Gromady w Stawie
  • 1801 – w Stawie jest sołtys lenny, 1 karczmarz z prawem warzenia piwa niem. Braukrüger, 21 chłopów pełnorolnych, 6 chałupników, 3 osoby wolne wolnych zawodów, niem. Freileute, 52 komorników bezrolnych chłopów, kuźnia, królewski nadleśniczy okręgu Staw, cegielnia; we wsi jest 69 gospodarstw i 427 mieszkańców
  • 1948 – powstaje Ludowy Klub Sportowy "Wicher”
  • Lata 60/70. XX w. – powstaje Rejonowy Ośrodek Kultury w budynku dawnej gospody i kino "Czapla”
  • 1912 – Staw uzyskuje połączenie kolejowe z Gorzowem i Myśliborzem
  • 1 połowa XX w. – na terenie miejscowości funkcjonują 3 wiatraki niezachowane; w pobliżu znajdują się również: młyn wodny, cegielnia oraz kopalnia torfu; w Stawie działa gorzelnia
  • 1782 – erygowanie parafii ewangelickiej w Stawie
  • Lata 90. XX w. – likwidacja Rejonowego Ośrodka Kultury; w budynku następnie działała restauracja i dyskoteka obecnie sala wiejska
  • 1907 – w Stawie funkcjonuje poczta
  • Lata 70. XX w. – we wsi działa piekarnia, gorzelnia, zlewnia mleka, punkt skupu lnu, GS "Samopomoc Chłopska”, posterunek MO, poczta, 4 sklepy, Rejonowy Ośrodek Kultury, szkoła podstawowa, placówka Banku Spółdzielczego
  • 2.02.1945 – 1 Armia Pancerna 1 Frontu Białoruskiego zajmuje Staw
  • 1973-1976 – Staw jest siedzibą gminy
                                     

3. Architektura

Kościół filialny pw. Najświętszego Serca Jezusa – zbudowany XIX / XX w., w stylu neogotyckim, z cegły, na planie prostokąta, z wydzielonym prezbiterium. Wieża na rzucie kwadratu zwieńczona jest 8-bocznym hełmem, bo bokach dwie dobudówki. Wewnątrz znajduje się pseudobazylikowy stop belkowy, ławki i empora chórowa z XIX w. Ambona została usunięta w latach 80. XX w. Na wieży wiszą dwa dzwony prawdopodobnie z zakładu Ulricha z Apoldy z 1925 r. Na mniejszym umieszczony jest cytat z ewangelii św. Jana w j. niemieckim, w tłumaczeniu "On woła owieczki swoje po imieniu”, na większym zaś "Hosanna oznajmia Bożą sprawiedliwość, codzienną dobroć”.

We wsi zachowały się domy wąskoszczytowe o konstrukcji ryglowej.

                                     

4. Gospodarka

W Stawie przeważa działalność usługowa, w mniejszym stopniu handlowa. Rolnictwo traci na znaczeniu. W strukturze agrarnej dominują małe gospodarstwa rolne do 5 ha. Na ogólny obszar 1512 ha, użytki rolne stanowią 964.7 ha:

Wśród upraw wyróżnia się: pszenicę, jęczmień jary i ozimy, kukurydzę, ziemniaki, rzepak, owies i pszenżyto. W hodowli zwierzęcej dominuje bydło mleczne. Liczba gospodarstw i powierzchnia:

W 2014 r. liczba zarejestrowanych podmiotów gospodarczych wynosiła 35 w tym 28 osób prowadzących działalność gospodarczą:

Użytkownicy również szukali:

...
...
...