Топ-100
Poprzednia

ⓘ Loty bojowe i transportowe do Polski (1941–1945)



                                     

ⓘ Loty bojowe i transportowe do Polski (1941–1945)

Loty bojowe i transportowe do Polski – misje lotników polskich i alianckich w latach 1941–1945 ze zrzutami zaopatrzenia i broni oraz przerzutu żołnierzy i oficerów celem wzięcia udziału w walkach partyzanckich i w ruchu oporu.

                                     

1.1. Zadania transportowe Eskadra C

Samoloty bombowe były też wykorzystywane do prowadzenie zadań transportowych przewożąc broń i sprzęt oraz kurierów i komandosów do okupowanych krajów, celem wzmocnienia ruchu oporu.

  • 26 lipca - gen Sikorski ściągnął do Sztabu Naczelnego Wodza dowódcę 301 Dywizjonu płka Romana Rutkowskiego, w celu prowadzenia prac organizacyjnych nad lotami do Polski.
  • 8 września - do bazy RAF Kinloss w północnej Szkocji odkomenderowano pierwszą załogę z 301 Dywizjonu w celu przeszkolenia do lotów specjalnych.
  • koniec października - przeszkoloną załogę przydzielono do 138 Dywizjonu Squadron RAF.
  • 27 grudnia - wykonano drugi lot do Polski, ale załoga nie odnajdując celu, dokonała zrzutu "na ślepo” - załoga wróciła do bazy.
  • 7 listopada - załoga kpt. naw. Stanisława Króla i por. pil. Tadeusza Jana Jasińskiego z 301 Dywizjonu wykonała pierwszy lot ze zrzutem do Polski w rejonie Łyszkowice k/Łowicza; załoga oprócz sprzętu zrzuciła trzech skoczków, w tym por. Jana Ponurego – pseudonim Piwnik; w drodze powrotnej, na skutek oblodzenia i braku paliwa załoga lądowała w Szwecji, gdzie została internowana, ale wkrótce zwolniona z internowania, wróciła do jednostki.
  • 1941
  • Naczelny Wódz – gen. Władysław Sikorski oraz jego sztab zabiegał u Anglików o prowadzenie podobnych zrzutów na teren Polski.
  • 17 listopada - po lądowaniu załogi kpt. Stanisława. Króla w Szwecji do 138 przydzielono kolejne dwie polskie załogi.
  • 1942
  • 1 września - trzy załogi wykonały lot do Polski.
  • 2 kwietnia - trzy polskie załogi wystartowały do Polski, ale żadnej z nich nie udało się wykonać zadania.
  • 21 października - załoga mjra Stanisława Króla wykonała najdłuższy lot do Polski, który trwał 16 godzin i 30 min.
  • w drugiej połowie października - wykonano pięć lotów do Polski.
  • 19 września - jedna załoga polska poleciała do kraju.
  • 21 września - jedna załoga polska poleciała do kraju.
  • 31 marca 1943 - ogłoszono decyzję o rozwiązaniu 301 Dywizjonu; Siedem załóg oraz 76 osób personelu naziemnego przeniesiono jako Eskadrę "C” pod dowództwem mjra Stanisława Króla do 138 Dywizjonu do Zadań Specjalnych, który miał też wykonywać zadania transportowe do Polski.
  • 9 października - jedna załoga polska poleciała do kraju; przy powrocie samolot został ostrzelany z okrętu wojennego, co spowodowało wyciek paliwa; załoga skakała w Szwecji i została internowana, ale wkrótce powróciła do bazy; samolot uległ zniszczeniu.
  • 1943
  • 14 września - przygotowywano 12 załóg na lot do Polski; na starcie wypadła 1 załoga brytyjska; nad Danią załogi ostrzelano i do bazy nie powróciły 3 załogi angielskie i 1 polska. Po tym Anglicy podali w wątpliwość celowość lotów do Polski z Anglii obawiano się przecieków i zdrady ale na interwencje Oddziału II Sztabu Naczelnego Wodza wydano zgodę na kontynuowanie lotów.
  • 15 października - dwie załogi poleciały do Polski. W tamtym czasie załogi latały przez Szwecję.
  • 16 września - z bazy RAF Tempsford wystartowały do Polski 3 załogi; nie powróciła 1 załoga angielska i 1 polska.
  • 9 września - do lotu do Polski wyznaczono siedem załóg; wystartowało 6 załóg, z tego 4 wykonały zadanie.
  • 14 października - dwie załogi poleciały do kraju i wróciły,
  • początek maja - Eskadra "C” uzyskała gotowość operacyjną.
  • 25 stycznia - załoga Stanisława Króla dokonała zrzutu na placówkę "Chmiel” 103
  • 22 września - jedna załoga polska poleciała do kraju, ale zawróciła do bazy od brzegów Francji.
  • w końcu października - podjęto decyzje o przebazowaniu polskich załóg do bazy śródziemnomorskiej Sidi Amon K/Tunisu w Tunezji.
                                     

1.2. Zadania transportowe Eskadra 1586

  • 22 grudnia - pozostałe 5 załóg odleciało do Campo Cassele, a drogą morską odprawiła się pozostała część personelu.
  • 15 grudnia - jeszcze z bazy Sidi Amor 3 załogi wykonały lot do Polski.
  • 19 grudnia - mjr Król ustalił z dowództwem angielskim przeniesie Eskadry do bazy na lotnisko Campo Cassele k/ Brindisi płd. Włochy i do Włoch odleciała jedna załoga.
  • 1943
  • 29 listopada - baza nie była gotowa m.in. brak było pojemników zrzutowych, brak było pomieszczeń dla personelu o czym mjr Stanisław Król meldował gen. Kazimierzowi Sosnkowskiemu.
  • 14 listopada - Eskadrę "C” wydzielono ze składu 138 Dywizjonu i przemianowano w samodzielną 1586 Eskadrę Specjalnego Przeznaczenia wchodzącą w skład 334 WING RAF. Na jej stanie było 10 załóg i 6 samolotów, a oznaczenie kodowe: GR
  • 7 lipca - wyleciało do Polski 12 załóg, w tym polskich 7 i 5 z 148 Dywizjonu RAF.
  • 5 stycznia - wyznaczono do lotu do Polski wszystkie 4 sprawne samoloty. Z lotu nie wróciły 2 załogi, rozbijając się w czasie powrotu koło lotniska bazy, a 2 załogi nie wykonały zadania.
  • 25 lipca - z Brindisi samolot RAF z pilotem George Culliford Nowozelandczyk oraz 3 członkami załogi wylądował na lotnisku "Motyl” w okolicach Tarnowa w celu zabrania przejętych przez polską partyzantkę szczątków rakiety V 2 operacja MOST III – ang. Operation Wildhorn III. Samolot przywiózł do Polski 5 działaczy Polskiego Państwa Podziemnego m. in. Jana Nowaka-Jeziorańskiego, a zabrał 5 innych, elementy rakiety z wynikami badań ekspertów polskich. Samą operacją zainteresowany był. W. Churchill.
  • 23 kwietnia - z bazy Brindisi wyleciało 19 samolotów z bronią i zaopatrzeniem dla polskich oddziałów partyzanckich 9 Pułk Piechoty AK, ze zrzutem na zrzutowisko Hipopotam między Terespolem a Florianką k/ Zwierzyńca.
  • w maju - załogi 1586 Eskadry wykonały 76 samoloto-lotów ze zrzutami do kraju.
  • 22 lutego - do lotu do Polski przygotowano 10 załóg brytyjskich ze 148 Dywizjonu Squadron RAF też stacjonującego w Brindisi oraz 2 polskie załogi; wyleciało 5 załóg brytyjskich i jedna polska, ale z powodu nieodnalezienia celu załogi nie wykonały zadania.
  • 1 sierpnia - zainaugurowano kolejny sezon lotów do Polski - 6 polskich załóg i 5 angielskich ze 148 Dywizjonu; jedna polska załoga nie wróciła do bazy, a jedna została zestrzelona przez artylerie przeciwlotniczą nad Węgrami lotnicy nie wiedzieli o wybuchu powstania warszawskiego.
  • 3 lipca - wyleciało do Polski 5 załóg.
  • połowa lutego - Dowództwo Sił Powietrznych Obszaru Morza Śródziemnego MAAF w Bari zdecydowało o wykorzystaniu 1586 Eskadry do lotów transportowych nad Bałkany, a w sprzyjających warunkach pogodowych miały realizowane loty nad Polskę. Postanowiono zwiększyć liczbę samolotów z 6 do 18.
  • 27 kwietnia - na zrzutowisko Koza koło wsi Bystrzyca skoczyła grupa Cichociemnych: ppłk pil. Jan Biały, kpt. pil. Jerzy Iszkowski, kpt. naw. Bronisław Lewkowicz oraz por. Edmund Marynowski.
  • 8 kwietnia - lot 17 załóg, w tym 7 polskich,
  • 16 czerwca - z Eskadry odszedł mjr. Stanisław Król do dowództwa Grupy RAF, a dowództwo Eskadrą przejął mjr Eugeniusz Arciukiewicz,
  • 3 kwietnia - lot 16 załóg, w tym 8 polskich,
  • 17 marca - kolejny lot 12 załóg, w tym 6 polskich,
  • 15 kwietnia - przeprowadzono operację MOST I ang. Wilhorn I z lądowaniem w Polsce; załoga była angielska z drugim pilotem Polakiem.
  • 1944
                                     

1.3. Zadania transportowe Zrzuty dla powstanie warszawskiego

Z chwilą wybuchu powstania warszawskiego gen. Tadeusz Bór-Komorowski liczył, że alianckie lotnictwo wesprze powstanie poprzez dostawy broni i zaopatrzenia. Już 2 sierpnia 1944 generał "Bór” zażądał rozpoczęcia zrzutów wyznaczając rejony zrzutów. W dniu 3 sierpnia 1944 prezydent RP Władysław Raczkiewicz zwrócił się w sprawie organizacji wsparcia bronią i zaopatrzeniem do premiera W. Churchilla. W tymże dniu alianckie Dowództwo Sił Powietrznych Obszaru Morza Śródziemnego MAAF dyslokowane we Brindisi otrzymało z Londynu rozkaz rozpoczęcie lotów w celu wsparcia walczącej Warszawy.

  • 1944
  • 8 sierpnia - na skutek intensywnych zabiegów polskiego rządu emigracyjnego wydano polskim załogom z 1586 Eskadry pozwolenie lotów nad Warszawę z zastrzeżeniem, że lotnicy będą latać na ochotnika.
  • 12 sierpnia - zezwolono na loty Anglikom i Południowoafrykańczykom,
  • 4 sierpnia - do lotu nad Warszawę wyznaczono 7 załóg z 1586 Eskadry i 7 załóg ze 148 Dywizjonu. W trakcie przygotowania do operacji zakazano lotów nad Warszawę, pozwalając na loty nad południową Polskę. Mjr Arciukiewicz korzystając z tego, nakazał 4 polskim załogom lot nad Warszawę. Pozostali polecieli nad południową Polskę, nad województwa: łódzkie, kieleckie i lubelskie. Z akcji 5 samolotów nie powróciło do bazy. Jeden z samolotów – Halifax z 148 Dywizjonu, wykonujący jedenasty lot do Polski, został zestrzelony w walce powietrznej i spadł w miejscowości Niecew gmina Korzenna k/Nowego Sącza. Zginęło 7 członków załogi samolotu.
  • 13 sierpnia - nad brzegiem jeziorka Kamionkowskiego w Warszawie stara odnoga Wisły rozbił się zestrzelony przed Niemców samolot Liberator ze 178 Dywizjonu Bombowego RAF. Z siedmiu członków załogi ocalał tylko pilot - ranny, którego Niemcy zabrali do szpitala. Wypalony przód samolotu wpadł do wody jeziorka, reszta samolotu leżała na lądzie. W 1988 kamień pamiątkowy poświęcony poległej załodze odsłoniła nad brzegiem jeziorka ówczesna premier Anglii Margaret Thatcher. W 1996 miejsce to odwiedziła królowa brytyjska Elżbieta II.
  • 14 września - gen. K. Sosnkowski w uznaniu zasług i poświęcenia jakie nieśli Polscy lotnicy nadał 1586 Eskadrze tytuł "Obrońców Warszawy”.
  • 18 września - 8. Armia Powietrzna USA, po uzyskaniu zgody z Stalina z 10 września o lądowaniu na terenach kontrolowanych przez Armię Czerwoną, zorganizowała wielką operacja "Frantic VII” nad Warszawę, w której 107 amerykańskich "Latających Fortec” zrzuciło nad miastem blisko 1250 zasobników z zaopatrzeniem, z tego tylko ok. 25% lądowało na teren kontrolowany przez powstańców.
  • 14 sierpnia - angielska załoga z kpt. pil. Jimem McKenzie nawigator – Dave Lambert i celowniczy Lawrence Toft z bazy Brindisi nocą na samolocie Halifax 319 miała wykonać lot na zrzutowisko w Warszawie na Placu Napoleona. Po wylocie z bazy i godzinie lotu zostali ostrzelani i trafieni, kontynuując operację "Warszawa". Po przekroczeniu Karpat za podpowiedzią polskiego oficera prowadzili lot wzdłuż Wisły na wysokości 100 m, tak by artyleria niemiecka nie mogła ich namierzyć. Dotarli do Warszawy i pobliżu Starego Miasta dokonali zrzutu. Wrócili do bazy z postrzelanym jednym skrzydłem
  • 10 września - Stalin wyraził zgodę na międzylądowanie amerykańskich i brytyjskich maszyn na terenach zajętych przez Armię Czerwoną.
  • Od 1 sierpnia do 13 września 1586 Eskadra wykonała 54 loty nad Warszawę. Stracono 11 załóg.
  • 13 września - ostatni lot nad Warszawę w czasie powstania; wysłano dwie załogi, jedna została strącona nad Węgrami przez artylerię plot.

Według J. Kirchmayera w okresie od 4 sierpnia – 18 września na Warszawę z Zachodu startowano w 11 terminach, w których dokonano 150 zrzutów, w których uczestniczyło 228 samolotów, powstańcy odebrali 45 zrzutów. Na Puszczę Kampinoską i na Las Kabacki w okresie od 4 sierpnia – 18 września na Warszawę z Zachodu startowano w 15 terminach, w których dokonano 44 zrzutów, w których uczestniczyło 68 samolotów, powstańcy i partyzanci odebrali 28 zrzutów. Razem Warszawa i bazy podmiejskie odebrały 73 zrzuty o wadze 104 ton, z czego 82.3 t. amunicji i uzbrojenia i ok. 2.7 t. żywności i lekarstw. Przyjęto 953 zasobniki i 347 paczek, z tego Warszawa przejęła 693 zasobniki i 180 paczek, w bazach podmiejskich 260 zasobników i 167 paczek. z 296 samolotów które wystartowały uległo zniszczeniu 34 tj. ok. 12%.

Od września 1944, gdy 1 Armia Wojska Polskiego opanowała prawobrzeżną Warszawę, loty ze zrzutami broni, amunicji i żywności w płóciennych workach i zwykle bez spadochronów dla powstańców warszawskich wykonywali piloci 2 Pułku Nocnych Bombowców "Kraków” oraz sowieckiej 9 Gwardyjskiej Dywizji Nocnych Bombowców. Podporucznik Ryszard Zagórski – pilot z 2 Pułku Nocnych Bombowców "Kraków” wspominał:

Samoloty dokonujące zrzutów osłaniał z powietrza 1 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego z polskiej 4. Dywizji Lotniczej. Według oficjalnych danych samoloty Armii Czerwonej i 1 Armii WP gen. Berlinga zrzuciły nad Warszawą zaopatrzenie o łącznej wadze ok. 150 ton, w tym 156 moździerzy, 505 rusznic ppanc., 1189 karabinów, 1478 pistoletów maszynowych oraz jedno działko ppanc. kal. 45 mm.

Według Jerzego Kirchmayera zrzuty sowieckie, zapoczątkowane 13/14 września 1944, kontynuowane były przez następne noce do 18 września, a po przerwie 18-21 września trwały nadal do nocy 28/29 września. Oddziały walczące podjęły 5 ckm i 10 tys amunicji do nich, 700 pm z 60 tys. amunicji, 143 kbppanc z 4290 szt. amunicji, 48 granatników i 1729 granatów, 160 kb z 10 tys. amunicji, ok. 4000 granatów ręcznych inne zaopatrzenie to 50–55 ton, z tego 15 ton żywności. W dniach 17–19 września 1944 lotnictwo sowieckie bombardowało Cytadelę Warszawską, z której Niemcy przypuszczali zmasowane ataki na okoliczne ulice opanowane przez powstańców.



                                     

1.4. Zadania transportowe Ostatnie loty do Polski

  • 22 listopada - miał miejsce kolejny lot.
  • 1944
  • 27 listopada - zaplanowany lot 12 samolotów został odwołany. Zaważyły o tym względy polityczne, ponieważ 301 Dywizjon latał również do innych rejonów Europy: głównie nad północne Włochy, do Austrii i Czechosłowacji.
  • w drugiej połowie września - wykonano 3 loty do Polski.
  • 26 grudnia - poleciało 5 samolotów.
  • 18 listopada - wznowiono loty do Polski były trudności z przelotem nad terytorium zajęty przez wojska sowieckie.
  • w październiku - załogi jeszcze 1586 Eskadry wykonały 23 samoloto-loty do Polski.
  • 25 grudnia - wznowiono loty do Polski, poleciały 4 Liberatory oraz 1 Halifax.
  • w drugiej połowie września - brytyjskie Air Ministry zatwierdziło przekształcenie 1586 Eskadry Specjalnego Przeznaczenia w Dywizjon 319. Stan dywizjonu to 20 załóg oraz 16 samolotów.
  • 28 grudnia poleciało 10 samolotów. Była to ostatnia operacja z pomocą dla Polski.
  • 27 grudnia - poleciało 5 samolotów.
  • 7 listopada - Air Ministry przystało prośbę o zmianę nazwy z 319 na 301 Dywizjon do Zadań Specjalnych.

Uwaga:

                                     

2. Upamiętnienie

Loty lotników polskich i alianckich nad Polską zostały upamiętnione na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie, po 1990 r. napisem na jednej z tablic – "LOTY DO POLSKI 1941–1945".

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →