Топ-100
Poprzednia

ⓘ Eliezer Hirszauge



Eliezer Hirszauge
                                     

ⓘ Eliezer Hirszauge

Eliezer Hirszauge, pseud. A. Góral, – polski i żydowski działacz anarchistyczny, wydawca książek i prasy, publicysta, autor szkiców z historii ruchu anarchistycznego w przedwojennej Polsce.

Był ważną postacią dla ruchu anarchistycznego rozwijającego się pośród Żydów Warszawy lat 30. Położył podwaliny pod działalność anarchistyczną w państwie Izrael. Był wydawcą broszur społeczno-politycznych i jedynego w historii pisma anarchistycznego wychodzącego wyłącznie w języku hebrajskim. Publikował w prasie anarchistycznej na całym świecie. Mimo to pozostaje dziś postacią niemal całkowicie zapomnianą.

                                     

1. Życiorys

Urodził się w religijnej, wielodzietnej rodzinie warszawskich Żydów. W wieku pięciu lat został posłany do chederu, następnie do jesziwy, gdzie do 16 roku życia kontynuował naukę. Po ukończeniu jesziwy uczył się wbrew woli rodziców zecerstwa; rodzice pragnęli, by zajął się handlem, nie zaś rzemiosłem, zajęciem nieodpowiednim dla osoby z chasydzkiej rodziny. Podjął w tym czasie intensywne prace nad samoedukacją, zainteresował się polityką, a z czasem związał się z ruchem anarchistycznym.

W drugiej połowie lat 30. propagował idee anarchistyczne wśród warszawskiej młodzieży chasydzkiej, a jego dom stał się dla tej młodzieży centrum spotkań i dyskusji. W Warszawie też działał w środowisku anarchistycznym i wydawał publikacje z zakresu lewicowej myśli społecznej. Swoje artykuły publikował w prasie w Polsce, Niemczech, Anglii, Francji, USA i Japonii. Lata 1939–1945 spędził w ZSRR, dokąd trafił wraz z potokiem żydowskich uchodźców z Polski, skazany z żoną na roboty przymusowe. Po latach miał wspominać ten czas jako "siedem kręgów piekła”.

W 1947 roku wyemigrował do Izraela gdzie był animatorem ruchu anarchistycznego, rodzącego się pośród ocalonych z Holokaustu europejskich Żydów. Od końca lat 40. regularnie publikował w najważniejszym jidyszowym piśmie anarchistycznym, nowojorskim "Fraje Arbeter Sztyme” oraz w paryskim "Der Frajer Gedank”. W 1950 roku w Tel Awiwie rozpoczął wydawanie własnym nakładem serii broszur z zakresu anarchizmu pod wspólnym tytułem "Biblioteka Wolnej Myśli”. W ramach serii ukazały się jednak jedynie dwie publikacje: Josepha Cohena wydane w jidysz Korzenie wiary i wydana po hebrajsku własna praca Hirszaugego, opublikowana pod pseudonimem A. Góral, poświęcona Kropotkinowi w trzydziestolecie jego śmierci.

Był założycielem pierwszego w Tel Awiwie kółka anarchistycznego i wydawcą redagowanej przez siebie – znowu pod pseudonimem A. Góral – anarchistycznej gazety "Deot” "Opinie”, której jedyne dwa numery wyszły, odpowiednio, w styczniu i grudniu 1952 roku. Na łamach "Opinii” drukował artykuły Rudolfa Rockera, Alberta Einsteina, Georgea Woodcocka, Izaaka Nachmana Steinberga, publicystykę społeczno-polityczną, jak i teksty z historii anarchizmu. Jak podaje Mosze Gonczarok, historyk żydowskiego ruchu anarchistycznego, "Deot” był pierwszym i dotąd jedynym pismem anarchistycznym wychodzącym wyłącznie po hebrajsku. W 1953 roku ukazała się książka, zbiór szkiców, Hirszaugego Realizacja marzenia. Ruch anarchistyczny w Polsce – wspomnienia i komentarze – reminiscencja młodzieńczych zmagań, konspiracyjnej pracy politycznej w przedwojennej Warszawie. Tych dwadzieścia kilka szkiców, stanowi dziś ważny przyczynek do dziejów anarchizmu w Polsce, tym bardziej wobec niedostatku innych publikacji i wspomnień.

W dziesiątą rocznicę jego śmierci ukazało się wznowienie książki, opatrzone wspominkami żony.

Hirszauge przyjaźnił się ze znanym działaczem anarchistycznym i jidyszystą Izaakiem Steinbergiem i z pisarzem, eseistą, psychologiem Izraelem Rubinem, sympatykiem idei anarchosyjonizmu. Niewyjaśnioną pozostaje natomiast kwestia znajomości Hirszaugego z innym prominentnym działaczem Abbą Gordinem, który równie mocno, choć w nieco późniejszym okresie, wpłynął na rozwój ruchu anarchistycznego w Izraelu. Nieznane są przekazy świadczące o tym, że Hirszauge i Gordin utrzymywali ze sobą jakiekolwiek kontakty, bez wątpienia jednak musieli o sobie słyszeć. W pierwszym numerze wydawanego przez Gordina czasopisma "Problemen/Problemot” ukazał się anonimowy artykuł pamięci Eliezera Hirszaugego w piątą rocznicę jego śmierci.

Był żonaty z Diną Huzarską-Hirszauge, aktywistką i organizatorką biblioteki anarchistycznej w Tel Awiwie. Zmarł na atak serca w wieku 43 lat. Osierocił dwoje dzieci.

                                     

2. Poglądy i wpływ

Z ideami anarchosyndykalizmu sympatyzował przez całe dorosłe życie – od czasu pierwszych świadomych wyborów politycznych, wciąż jeszcze zabarwionych młodzieńczą fascynacją, aż po przepełniony pracą aktywisty schyłek swojego życia. Publikował w jidyszowej prasie anarchosyndykalistycznej za granicą, tendencje syndykalistyczne widoczne są w redagowanych przezeń "Opiniach”.

Fałszywą natomiast wydaje się być opinia Mosze Gonczaroka jakoby Hirszauge był syjonistą. Brak jest przekazów potwierdzajacych, by on sam się tak określał i niejednokrotnie na temat tej idei spierał się z anarchosyjonistą Rubinem. Choć publikował również po hebrajsku, nigdy jednak nie odrzucił języka jidysz i w nim też spisał swoje wspomnienia.

Mimo ogromnego wpływu na kształtowanie się ruchu anarchistycznego w Izraelu i choć jest autorem jedynej monografii ruchu anarchistycznego w międzywojennej Polsce, Hirszauge jest dziś postacią zupełnie zapomnianą. Nawet wśród najstarszych członków Związku Pisarzy i Dziennikarzy Izraela piszących w jidysz jego nazwisko jest niemal nieznane. Jego wspomnienia są niedostępne w polskich bibliotekach, wciąż też żadna z jego prac nie została przetłumaczona na język polski.

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →