Топ-100
Poprzednia

ⓘ 1 Dywizjon Pociągów Pancernych



1 Dywizjon Pociągów Pancernych
                                     

ⓘ 1 Dywizjon Pociągów Pancernych

Dywizjon sformowany został w październiku 1927 w garnizonie Jabłonna, na terenie Okręgu Korpusu Nr I. Bazę organizacji nowej jednostki stanowił Dywizjon Ćwiczebny Pociągów Pancernych.

Do 15 maja 1930 dywizjon był jednostką saperów kolejowych, a następnie jednostką broni pancernych. Od 18 maja 1929 dyon pod względem wyszkolenia artyleryjskiego podporządkowany został dowódcy 1 Grupy Artylerii. Od lutego 1934 dywizjon w czasie pokoju podlegał, za pośrednictwem dowódcy broni pancernych, I wiceministrowi spraw wojskowych, a pod względem zaopatrzenia w sprzęt i materiały oraz administracyjnym − II wiceministrowi spraw wojskowych. W latach 1937-1938 utworzone zostały trzy dowództwa grup pancernych jako pośrednie ogniwo dowodzenia pomiędzy jednostkami a Dowództwem Broni Pancernych. 2 d.pg.panc. z dniem 1 sierpnia 1938 podporządkowany został dowódcy 3 Grupy Pancernej. Ponadto dywizjon był jednostką administracyjną od 1 kwietnia 1938 − oddziałem gospodarczym i jednostką mobilizującą.

19 września 1928 roku Minister Spraw Wojskowych ustanowił dzień 29 września świętem dywizjonu.

15 lipca 1939 dywizjon posiadał pięć pociągów pancernych, przy czym trzy z nich stanowiły zapas mobilizacyjny, a dwa zakwalifikowane zostały do grupy "ćwiczebno-mobilizacyjnej". Jeden z pociągów grupy "ćwiczebno-mobilizacyjnej” spełniał rolę pociągu szkolnego, a drugi pociągu manewrowego kadrowego.

                                     

1. Organizacja pokojowa dywizjonu

  • kadrowy manewrowy pociąg pancerny
  • pluton łączności
  • pluton gospodarczy
  • warsztaty
  • dowództwo
  • szkolny pociąg pancerny
  • kompania drezyn
  • kwatermistrzostwo
  • pluton ogniowy
  • pluton motorowy
  • park
  • pluton wypadowy sapersko-minerski
                                     

2. Kampania wrześniowa

Dowódcą dywizjonu w kampanii wrześniowej był ppłk Jan Damasiewicz.

W dniach 24–25 sierpnia 1939, w mobilizacji alarmowej, zgodnie z planem mobilizacyjnym "W”, dywizjon sformował trzy pociągi pancerne, które zamiast dotychczasowych nazw otrzymały numery:

  • pociąg pancerny nr 12 eks - "Poznańczyk” – kpt. Kazimierz Majewski, przydział Armia "Poznań”
  • pociąg pancerny nr 11 eks - "Danuta” – kpt. Bolesław Korobowicz, przydział Armia "Poznań”
  • pociąg pancerny nr 13 eks - "Generał Sosnkowski"” – kpt. Stanisław Młodzianowski, przydział Armia "Modlin”

W dniach 31 sierpnia – 2 września 1939, w mobilizacji powszechnej, sformowane zostały pozostałe dwa składy, które przewidziane były do Odwodu Naczelnego Wodza:

  • pociąg pancerny Nr 15 eks - "Śmierć” – kpt. Kazimierz Kubaszewski, odwód Naczelnego Dowództwa
  • pociąg pancerny nr 14 eks - "Paderewski” – kpt. Jerzy Żelechowski, od 9 września kpt. Henryk Galwelczyk, odwód Naczelnego Dowództwa, przydział Armia "Pomorze” od 1 września

Losy pociągów pancernych są opisany w ich artykułach.

W II rzucie mobilizacji powszechnej dyon miał ponadto sformować Park Stały Broni Pancernych Nr 11 bez czołówki. Również ten pododdział przewidziany był do Odwodu Naczelnego Wodza. Po zakończeniu mobilizacji dywizjon miał ulec likwidacji. Nadwyżki rezerwistów powinny zostać skierowane do Ośrodka Zapasowego Pociągów Pancernych Nr 1.

5 września dowództwo dywizjonu otrzymało informacje o klęsce Armii "Modlin”. Zarządzono ewakuację personelu, sprzętu i rodzin wojskowych. 7 września transport ewakuacyjny był gotów do odjazdu, dołączono do niego jeden stary wagon bojowy z działem 75 mm, na węglarce zamontowano dwa ckm-y. Przygotowania do ewakuacji były chaotyczne; wagon bojowy wyruszył do Warszawy o 21.00 bez amunicji, wielu rezerwistom nie wydano broni lub nawet mundurów z magazynów. W Warszawie, do której pociąg dotarł o 8.00 rano, pociąg został ostrzelany podczas nalotu, zginęło kilka osób, inne odniosły rany. Wieczorem pociąg odjechał do Rembertowa. 9 września pociąg dotarł do Mińska Mazowieckiego. 10 września kilka osób zostało rannych podczas nalotu i następującego po nim pożaru w Iganiach. Podczas nalotu 11 września zginęła załoga węglarki, usiłująca bronić pociągu. W nocy 11 na 12 września, transport, unieruchomiony w pobliżu Siedlec z powodu uszkodzenia torów, uległ rozproszeniu z powodu upadku dyscypliny i organizacji. Nieuszkodzony parowóz i wagony ze sprzętem wpadły w ręce Niemców 12 września.

                                     

3. Żołnierze dywizjonu

Dowódcy dywizjonu

  • ppłk art. Jan Damasiewicz III 1934 – VIII 1939 → dowódca 8 pal
  • mjr dypl. Ryszard Włodzimierz Zyms 1932 – 1933
  • mjr / ppłk art. Zygmunt Michał Fischer 27 IV 1929 – 1931
  • mjr art. Lucjan Bastgen 1 X 1927 – IV 1928 → stan spoczynku z dniem 31 VII 1928
  • ppłk art. Wacław I Gilewicz IV 1928 – III 1929
Zastępcy dowódcy
  • mjr Zdzisław Szulczewski 1939
  • mjr art. Jan Damasiewicz I 1931 – III 1934 → dowódca dyonu
  • mjr art. Stanisław Czerepiński od 1 X 1927
Kwatermistrzowie
  • kpt. art. Leon Topolski od I 1931
  • kpt. adm. br. panc. Ludwik Pieńkowski 1939
Oficerowie
  • kpt. / mjr dr lek. Julian Mermon naczelny lekarz od 1927
  • mjr art. Zenon Staszek 1928
Organizacja i obsada personalna w 1939

Obsada personalna dywizjonu w marcu 1939 roku:

  • kwatermistrz – kpt. adm. br. panc. Ludwik Pieńkowski
  • oficer mobilizacyjny – kpt. Stanisław Antoni Żytnowski
  • dowódca skadrowanego pociągu pancernego – por. Mirosław Czajkowski *
  • komendant parku – kpt. Antoni Stefan Firczyk
  • dowódca II plutonu ogniowego – vacat
  • dowódca szkolnego pociągu pancernego – kpt. Bronisław Korobowicz
  • dowódca I plutonu ogniowego – por. Martynian Satumin Sarnowski
  • dowódca II plutonu podoficerskiego – por. Świętosław Henryk Baziukiewicz
  • na kursie – por. piech. Jan Seniuta
  • zastępca dowódcy – mjr Zdzisław Szulczewski
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Klemens Mitręga
  • adiutant – por. Mirosław Czajkowski *
  • oficer administracyjno-materiałowy – kpt. Stanisław II Młodzianowski
  • dowódca pociągu pancernego – kpt. Kazimierz Majewski
  • kierownik składnicy – chor. Tomasz Szostek
  • dowódca plutonu technicznego – por. Walerian Skierski
  • dowódca plutonu łączności – por. Kazimierz Tadeusz Kubaszewski
  • zastępca oficera administracyjno-materiałowego – chor. Stanisław Mysiński
  • kierownik warsztatów – kpt. Mieczysław Wnukowski
  • na kursie – por. piech. Zbigniew Adam Stępowski
  • dowódca dywizjonu – ppłk Jan Damasiewicz
  • lekarz medycyny – por. lek. Stanisław Tadeusz Piliszek
  • dowódca kompanii drezyn – kpt. Jerzy Janusz Żelechowski
  • zastępca dowódcy – por. Tadeusz Lajourdie
  • dowódca I plutonu podoficerskiego – por. Jan Tabortowski


                                     

4. Barwy dywizjonu

Sztandar

Zarządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 marca 1938 nadano dywizjonowi sztandar. Jak wszystkie sztandary broni pancernych, posiadał on ujednoliconą prawą stronę płatu. Zamiast numeru oddziału, na białych tarczach między ramionami krzyża kawaleryjskiego występował Znak Pancerny. Znak ten występował również na przedniej ściance podstawy orła.

Na lewej stronie płatu sztandaru umieszczono:

  • w lewym dolnym rogu - odznaka honorowa 1 dywizjonu pociągów pancernych
  • w prawym dolnym rogu - godło Wielkiego Księstwa Mazowieckiego
  • w prawym górnym rogu - wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej
  • w lewym górnym rogu - wizerunek św. Michała
  • na dolnym ramieniu krzyża kawalerskiego napis: "Lwów XI.l9l8 – VI.1919
  • na górnym ramieniu krzyża kawalerskiego – napis: Bobrujsk Czerwony Brzeg 20-21.II.1918"
  • na prawym ramieniu krzyża kawalerskiego napis: "Warszawa 17.VIII.l920"
  • na lewym ramieniu krzyża kawalerskiego napis: "Rzeczyca 13-14 V.1920"

Uroczyste wręczenie sztandaru odbyło się 26 maja 1938 na Polu Mokotowskim w Warszawie. Sztandar wręczył reprezentujący Prezydenta RP i Naczelnego Wodza - minister Spraw Wojskowych gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki.

Wiadomości o wrześniowych losach sztandaru dywizjonu są dość lakoniczne. Wydany w Londynie Zarys historii broni pancernej podaje: "Sztandar 1 Dywizjonu Pociągów Pancernych został zakopany we Lwowie". W relacji z Banknock zapisano: "1 Dywizjon Pociągów Pancernych. Sztandar ukryty w parku we Lwowie. – Meldunek kpt. Antoniego Firczyka".

Barwy

4 sierpnia 1927 Minister Spraw Wojskowych ustalił, że żołnierze pełniący służbę w pociągach pancernych nosić będą na kołnierzach kurtek łapki ciemnozielone barwa artylerii z wypustką wiśniową oraz numer porządkowy na naramiennikach − cyfrę arabska 1.

Z dniem 6 października 1930 Minister Spraw Wojskowych w miejsce dotychczasowych łapek na kołnierzach kurtek wprowadził dla pociągów pancernych proporczyki na kołnierze kurtek i płaszczy czarne z pomarańczowym paskiem przez środek oraz czarne otoki na rogatywkach. Barwa spodni oraz lampasów i wypustek przy lampasach oficerskich była odpowiednia dla korpusu osobowego, do którego przynależał żołnierz pełniący służbę w pociągach pancernych, np. oficer artylerii przydzielony do pociągów pancernych nosił spodnie ciemnozielone z podwójnymi lampasami i wypustką szkarłatną.

Z dniem 17 września 1934 w związku z połączeniem formacji pancernych z formacjami samochodowymi, Minister Spraw Wojskowych ujednolicił oznaki umundurowania oficerów, podoficerów i szeregowych formacji czołgów, samochodów pancernych, pociągów pancernych i samochodów.

  • numeracja na naramiennikach − cyfra arabska "1” z dużą literą "P”.
  • otoki na rogatywkach − pomarańczowe,
  • proporczyki na kołnierzach kurtek i płaszczy − czarno-pomarańczowe,
  • spodnie wieczorowe granatowe, z lampasami i wypustką pomarańczową,
Odznaka pamiątkowa

8 listopada 1928 roku Minister Spraw Wojskowych zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej dywizjonu. Odznakę stanowił srebrny szyszak z podwójnym pióropuszem, umieszczony w laurowo-dębowym wieńcu.

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →