Топ-100
Poprzednia

ⓘ 1 Brygada AL im. Ziemi Lubelskiej




1 Brygada AL im. Ziemi Lubelskiej
                                     

ⓘ 1 Brygada AL im. Ziemi Lubelskiej

1 Brygada Armii Ludowej im. Ziemi Lubelskiej – związek partyzancki Armii Ludowej sformowany na południu Lubelszczyzny w 1944 r. prowadzący głównie działania dywersyjne skierowane przeciw armii niemieckiej, polegające na niszczeniu transportów i linii komunikacyjnych.

                                     

1. Historia i działania bojowe

Została zorganizowana rozkazem dowódcy II Obwodu Armii Ludowej – ppłk Mieczysława Moczara "Mietka” z dnia 20 lutego 1944 roku z oddziałów, które włączono do Armii Ludowej a znajdowały się na południu Lubelszczyzny. Początkowo składała się z trzech batalionów, lecz ciągle zwiększała swoją liczebność. Na początku czerwca 1944 roku liczyła już ok. 750. W czerwcu została przeorganizowana i od tego momentu do czasu wyzwolenia Lubelszczyzny składa się z 9 kompanii oraz oddziałów specjalnych brygady.

Brygada działała na tyłach oddziałów niemieckich walczących na froncie wschodnim i zajmowała się głównie niszczeniem linii kolejowych, szos i mostów.

Na początku maja od brygady odłączył się III Batalion por. Edwarda Gronczewskiego "Przepiórki”, który poszedł na odsiecz północnolubelskiemu zgrupowaniu AL dowiedziawszy się o wyjściu zgrupowania z okrążenia pod Rąblowem "Przepiórka” zdecydował się wrócić na południe. Pod koniec maja 1944 brygada przeszła reorganizacje trzy bataliony zastąpione zostały 9 kompaniami oraz kilkoma podporządkowanymi jej oddziałami w lipcu oddelegowanymi do 3 Brygady AL W dniach 10–23 czerwca 1944 roku 4 kompanie z 1 Brygady AL im. Ziemi Lubelskiej wzięło udział w bitwie partyzanckiej w lasach janowskich i Puszczy Solskiej.

W lipcu 1944 roku poszczególne poddziały brygady współdziałały z oddziałami Armii Czerwonej wkraczającymi na teren Lubelszczyzny.

Po wyzwoleniu Lubelszczyzny w dniu 27 lipca 1944 roku 1 Brygada AL im. Ziemi Lubelskiej została rozwiązana, a jej członkowie w większości wstąpili do Milicji Obywatelskiej oraz część do Wojska Polskiego.

                                     

2.1. Obsada personalna W okresie luty – połowa maja 1944 roku

Dowódca:
  • kpt. Andrzej Flis "Maksym” - ranny w czasie bombardowania zgrupowania partyzanckiego w dniu 12 maja 1944 roku w Momotach
  • kpt. Władysław Skrzypek "Grzybowski” – zginął 11 kwietnia 1944 roku w Potoku-Stany
  • por. Feliks Kozyra "Błyskawica” – poległ 14 kwietnia 1944 roku w Trzydniku Dużym w czasie walki z oddziałem Narodowych Sił Zbrojnych "Cichego”
Oficer oświatowy:
  • ppor. Wacław Rózga "Stefan”
Szef sztabu:
  • kpt. Andrzej Flis "Maksym” do połowy kwietnia 1944 roku
  • Michał Iskra "Łoś” do końca maja 1944 roku – później organizator przepraw przez Wisłę w rejonie Świeciechowa
1 batalion:
  • por. Ignacy Borkowski "Wicek”
  • Dowódca
2 batalion:
  • Dowódca
  • por. Aleksander Szymański "Bogdan”
3 batalion:
  • ppor. Edward Gronczewski "Przepiórka”
  • Dowódca
  • Zastępca dowódcy
  • ppor. Mieczysław Olszewski "Mietas”
  • Oficer oświatowy
  • Leon Mitkiewicz "Leon”– poległ 22 kwietnia 1944 roku w Marynopolu w walce z oddziałem Narodowych Sił Zbrojnych
                                     

2.2. Obsada personalna W okresie maj do 27 lipca 1944 roku

Dowódca:
  • kpt. Ignacy Borkowski "Wicek”
Oficer oświatowy:
  • ppor. Wacław Rózga "Stefan”
Kompania Sztabowa:
  • sierż. Ludwik Bujanowicz "Gajowy”
  • por. Aleksander Szymański "Bogdan” – poległ 22 czerwca 1944 roku w rejonie Górecka Kościelnego
  • Dowódca
  • sierż. Jan Owczarz "Marynarz” od końca czerwca 1944 roku dowódca samodzielnego oddziału - pluton 2
  • sierż. Ludwik Bujanowicz "Gajowy” równocześnie dowódca kompanii - pluton 1
  • Dowódcy plutonów
  • sierż. Władysław Bownik "Kret” - pluton 3
1 kompania:
  • Dowódca
  • por. Ludwik Paszkowski "Lutek”
  • Zastępca dowódcy – oficer oświatowt
  • por. Mieczysław Wiśniewski – poległ w maju 1944 roku pod Flisami
  • ppor. Jan Juniewicz "Janek”
2 kompania rozwiązana pod koniec czerwca 1944 roku:
  • Dowódca
  • kpr. Franciszek Ziemba "Januszek” – poległ 22 czerwca 1944 roku w Puszczy Solskiej
  • ppor. Jan Fijoł "Ryś II” – zaginął 16 czerwca 1944 roku

W wyniku strat jakie kompania poniosła w czasie walk w lasach janowskich dowództwo brygady postanowiło sformować ją na nowo wykorzystując nadwyżkę partyzantów w 1 kompanii. Z powodów politycznych postanowiono jednak zarzucić ten plan na rzecz odbudowy 3 kompanii "Straży Chłopskiej” na skutek czego 2 kompania została rozwiązana.

3 kompania "Straży Chłopskiej”:
  • por./kpt. Julian Kaczmarczyk "Lipa” – poległ 11 czerwca 1944 roku w pobliżu wsi Graba, Lasy Janowskie.
  • Dowódca
  • ppor. Franciszek Bielak "Dobry” od lipca
  • Zastępca dowódcy
  • ppor. Władysław Rękas "Sęp” – poległ 11 czerwca 1944 roku w rejonie Jarocina
  • sierż. Stanisław Supruniuk od lipca
4 kompania: w końcu czerwca 1944 roku kompania została przekształcona w dwa samodzielne oddziały "Małego Ryśka” i "Zająca”
  • Dowódca
  • por. Zbigniew Pietrzyk "Zbyszek” – od końca czerwca 1944 roku w sztabie brygady)
  • sierż. Czesław Olszewski "Zając”
  • ppor. Ryszard Płowaś "Mały Rysiek”
  • Zastępcy dowódcy
5 kompania:
  • Dowódca
  • por. Edward Gronczewski "Przepiórka”
  • ppor. Mieczysław Olszewski "Mietas”
  • ppor. Kazimierz Zabor "Tygrys”
  • Zastępcy dowódcy
  • Dowódcy plutonów
  • sierż. Aleksander Szmecht - 3 pluton
  • sierż. Adam Skóra "Adaś” - 1 pluton
  • sierż. Edward Strzelecki "Pająk” - 2 pluton
6 kompania:
  • por. Bolesław Kowalski "Cień”
  • Dowódca

Latem 1944 brygada liczyła około 1000 partyzantów.