Топ-100
Poprzednia

ⓘ Adam Grzymała-Siedlecki



Adam Grzymała-Siedlecki
                                     

ⓘ Adam Grzymała-Siedlecki

Adam Franciszek Józef Grzymała-Siedlecki – polski krytyk literacki i teatralny, dramatopisarz, tłumacz, prozaik, reżyser.

                                     

1. Życiorys

Urodził się w zubożałej rodzinie szlacheckiej. Był synem Leona, powstańca 1863 r., pisarza gminnego i Julii z Pieprzak-Czaykowskich. Szkołę średnią ukończył w Warszawie. Studia w Szkole Inżynierskiej Wawelberga i Rotwanda 1894–1896 przerwało więzienie w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej za udział w nielegalnych kółkach samokształceniowych. Po zwolnieniu przeniósł się do Krakowa i studiował matematykę i polonistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim.

Od 1897 współpracował z licznymi czasopismami, publikując ponad półtora tysiąca artykułów i recenzji. W tym czasie zaczął do swojego nazwiska dodawać herbowy przydomek Grzymała.

Był założycielem i dyrektorem Teatru Ludowego w Krakowie 1905–1906, kierownikiem literackim Teatru im. Słowackiego pod dyrekcją Ludwika Solskiego 1906–1911. W 1909 r. napisał swoją pierwszą książkę: "Wyspiański. Cechy i elementy jego twórczości ”. W 1910 r. był jednym z organizatorów Związku Artystów i Artystek Teatrów Polskich w Galicji. W latach 1911-1912 podróżował m.in. do Szwajcarii, Francji i Anglii. W latach 1913-1915 był kierownikiem literackim Teatru Rozmaitości w Warszawie, a w 1916-1918 dyrektorem Teatru im. J. Słowackiego i Teatru Ludowego w Krakowie.

                                     

1.1. Życiorys Okres okupacji niemieckiej

Kampanię wrześniową przeżył w Warszawie. W latach 1940–1941 pracował jako referent w Radzie Głównej Opiekuńczej. Od początku okupacji był obserwowany przez gestapo. W lutym 1940 r. przesłuchiwano go w związku z antyniemieckimi artykułami publikowanymi w latach międzywojennych w "Kurierze Warszawskim” i "Kurierze Poznańskim”. W nocy z 10/11 listopada 1942 r. został aresztowany i uwięziony na Pawiaku. Zwolniony w lutym 1943 r., schronił się w Bielanach koło Grójca, gdzie długo odchorowywał pobyt w więzieniu. W 1944 r. napisał "Sto jedenaście dni letargu” – relację z przeżyć i obserwacji okresu spędzonego na Pawiaku.

                                     

1.2. Życiorys Okres powojenny

W kwietniu 1945 r. ponownie zamieszkał w Bydgoszczy. Znalazł zatrudnienie w Wydziale Kultury i Sztuki Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego, gdzie do 1949 r. był radcą wojewódzkim, kierownikiem Oddziału Literatury i Teatru. Równocześnie w latach 1945-1947 był wykładowcą w Bydgoskiej Szkole Dramatycznej, do której powstania walnie się przyczynił. W latach 1949-1952 wykładał historię teatru w szkole dla instruktorów teatrów ochotniczych. Od 1946 r. do 1960 r. był także kierownikiem literackim bydgoskiego Teatru Polskiego. W latach 1948-1958 reżyserował w Bydgoszczy przedstawienia: "Przyjaciele ”, "Powrót posła ”, "Magazyn mód ”, "Intryga i miłość ”, "Wesele ”. W 1961 r. otrzymał dożywotni tytuł honorowego dyrektora Teatru Polskiego w Bydgoszczy przy okazji jubileuszu 65-lecia pracy pisarskiej i 50-lecia działalności teatralnej.

Podobnie jak w okresie międzywojennym był inicjatorem wielu poczynań kulturalnych, unikając jednak oficjalnych wystąpień i usuwając własną osobę w cień. Uprawiał publicystykę i krytykę literacką. Pisywał początkowo przede wszystkim do "Ilustrowanego Kuriera Polskiego” i "Tygodnika Warszawskiego” 1945-1946, a potem m.in. do "Arkony”, "Łodzi Teatralnej”, "Odnowy”, "Ziemi Pomorskiej”, "Żołnierza Polskiego”, "Życia Literackiego”, "Twórczości”, "Tygodnika Powszechnego”, "Teatru”, "Pamiętnika Teatralnego”, "Pomorza”. Z pasją oddawał się pracy literackiej. W Bydgoszczy powstały takie jego utwory, jak: "Wesele pani du Barry ”, "Matka i kurtyzana ”, "Rekin i syrena ” oraz ważne dla historii teatru i literatury książki wspomnieniowe: "Świat aktorski moich czasów ” 1957, "Niepospolici ludzie w dniu swoim powszednim ” 1961, "Na orbicie Melpomeny ” 1966 oraz opublikowana pośmiertnie książka "Tadeusz Pawlikowski i jego krakowscy aktorzy ” 1971.

Nie uchylał się od działalności politycznej. W 1945 r. wstąpił do Stronnictwa Pracy oraz uczestniczył w pracach Polskiego Komitetu Obrońców Pokoju.

Zmarł 29 stycznia 1967 r. w Bydgoszczy. Został pochowany na cmentarzu Nowofarnym.



                                     

1.3. Życiorys Rodzina

Adam Grzymała-Siedlecki był żonaty z Marią Szumowską. Miał syna Jacka, prawnika.

                                     

2. Twórczość

Studia literackie i artykuły krytyczne w "Młodości”, "Życiu”, "Krytyce”, "Sfinksie”, "Museionie”, "Tygodniku Ilustrowanym”, "Słowie Polskim”, "Czasie”, "Dzienniku Poznańskim”, "Rzeczypospolitej”, "Kurierze Warszawskim” i i. Oddzielnie: "Wyspiański. Cechy i elementy jego twórczości” 1909, II. wyd. 1918, studium o "Trzy po trzy” Fredry wstęp do wyd., 1917, o Reymoncie wstęp do I. t. "Pism”, 1921, o estetyce Krasińskiego wstęp do "Myśli o sztuce”, 1912, o Szymańskim wstęp do "Szkiców”, 1921, rozdziały z przygotowywanej monografii o Fredrze w czasopismach; utwory powieściowe: "Galeria moich bliźnich” nowele, 1911, II. wyd. 1922, "Samosęki” powieść, 1924, "Cud Wisły” Wspomnienia korespondencji wojennych, 1920. Ponadto komedie i farsy: "Sublokatorka” 1922, "Popas króla Jegomości” 1922, "Spadkobierca” 1925, "Podatek majątkowy”, "Maman do wzięcia” 1929, "Pani ministrowa” 1930, "Ich synowa” 1931 i in. Ponadto "Sto jedenaście dni letargu. Wspomnienia z Pawiaka z lat 1942/1943” Wydawnictwo Literackie Kraków 1966.

                                     

3.1. Nagrody i odznaczenia Nagrody literackie

  • Nagroda artystyczna im. Władysława Pietrzaka 1964
  • Nagroda im. Leona Reynela za całokształt twórczości 1934;
  • Złoty Wawrzyn Akademicki Polskiej Akademii Literatury 1937;
  • Nagroda województwa bydgoskiego za całokształt działalności w dziedzinie teatru i literatury ze szczególnym uwzględnieniem książki 1957
  • Nagroda miasta Bydgoszczy za całokształt twórczej pracy literackiej ze szczególnym uwzględnieniem osiągnięć dramatycznych związanych z teatrem bydgoskim 1956;
                                     

3.2. Nagrody i odznaczenia Odznaczenia

  • Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski lata 30. XX w.;
  • Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski 1956;
  • Odznaka honorowa "Bydgoszcz – Zasłużonemu Obywatelowi” 1960;
  • Odznaka honorowa "za szczególne zasługi dla rozwoju województwa bydgoskiego”;
  • Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski;
  • Odznaka "Zasłużony Działacz Kultury” 1966.
  • Złoty Krzyż Zasługi 15 czerwca 1946, uchwałą Prezydium Krajowej Rady Narodowej na wniosek Ministerstwa Kultury i Sztuki za wybitne zasługi w dziedzinie. Teatru i Sztuki na terenie całego kraju;
                                     

4. Upamiętnienie

Jego imieniem nazwano jedną z ulic na osiedlu Wyżyny w Bydgoszczy.

W 1968 r. zgodnie z życzeniem pisarza, Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Bydgoszczy zorganizowała w jego mieszkaniu przy ul. Libelta 5 Izbę Pamięci, w której eksponowane są pamiątki po pisarzu oraz materiały dotyczące historii teatru w Bydgoszczy: afisze, programy i fotografie ze sztuk teatralnych. W mieszkaniu mieści się również czytelnia teatrologiczna posiadająca bogaty księgozbiór poświęcony historii teatru polskiego i powszechnego.

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →