Топ-100
Poprzednia

ⓘ Mikrotoponimia



                                     

ⓘ Mikrotoponimia

Nazewnictwo drobnych obiektów terenowych, tj. leśne drogi, uroczyska, szczególny typ toponimów. Należy podkreślić, że nazwy te są nieoficjalne i wskazują obiekty znajdujące się głównie na terenach niezamieszkałych.

                                     

1. Mikrotoponimy wspinaczy górskich

Nazwy stosowane przez wspinaczy górskich powstawały z potrzeby precyzyjnego opisu tras wspinaczkowych i lokalizacji obiektów terenowych. Można uznać, że głównymi użytkownikami i twórcami tychże toponimów są uczestnicy kultury wspinaczkowej. Mariusz Rutkowski w monografii Mikrotoponimia przestrzeni wspinaczkowej na podstawie materiału badawczego zebranego w przewodnikach i czasopismach poświęconych wspinaczce wysokogórskiej stawia tezę, że tworzenie toponimów jest powiązane z kulturą, sposobem myślenia i widzenia otaczającego świata przez twórców tych nazw własnych. Autor dokonał klasyfikacji m.in. według funkcji i motywacji danego toponimu.

                                     

2. Funkcje mikrotoponimów

M. Rutkowski wyróżnił pięć funkcji, które spełniają mikrotoponimy:

  • funkcja impresywna ;
  • funkcja pamiątkowa i aluzyjna ;
  • funkcja deskrypcyjna ;
  • funkcja poetycka.
  • funkcja ekspresywna ;
                                     

3. Mikrotoponimy – ujęcie socjoonomastyczne

Na podstawie przywołanej tu klasyfikacji mikrotoponimów dotyczących wspinaczki wysokogórskiej można zauważyć, że środowisko to ma specyficzny dla siebie sposób postrzegania rzeczywistości, otaczającego świata, a nazwy te spełniają rozmaite funkcje. Przeciętny turysta nie orientuje się, gdzie znajdują się poszczególne trasy wspinaczkowe, jak się nazywają, jak są ukształtowane i jakie niebezpieczeństwa ze sobą niosą. Tymczasem podczas wspinaczki niezwykle ważne jest, by jednoznacznie i możliwie jak najkrócej przekazać konkretną informację.

Analiza zacytowanych mikrotoponimów pokazuje wyraźnie, że przy tworzeniu nazwy ważna jest kultura, w jakiej jest ona powoływana do życia. Ciekawym zbiorem mikrotoponimów są bowiem nazwy, które nawiązują do innych wytworów kultury, np. do dzieł literatury nazwa Przeminęło z Wiadrem nawiązujące do "Przeminęło z Wiatrem” czy Przystawka Większa niż Życie odwołująca się do powieści i serialu "Stawka większa niż życie” czy sloganów reklamowych mikrotoponim Kosz End Goł stworzony na podstawie hasła "Wash and go” i leksemu kosić, który w środowiskowej odmianie języka znaczy wspinać się.

Innym sposobem nazywania poszczególnych skał i tras wspinaczkowych jest odwoływanie się do nazw osób, np. do nazwisk wspinaczy, ale też do ich przezwisk, np. droga Ani Gniady Nie Da Rady jest nazwą trasy, której zdobycia, po kilku nieudanych próbach, zaniechał W. Kurtyka, do którego przezwiska – Gniady nawiązał realizator projektu.

Kolejne zjawisko: wraz z nadaniem nazwy skałce środowisko wspinaczy stara się zachować kolejne nazwy związane z tym miejscem w tej samej grupie semantycznej czy skojarzeniowej, np. skałka Remark nawiązująca do nazwiska niemieckiego pisarza Remarquea jest otoczona drogami, które noszą nazwy tożsame z tytułami poszczególnych książek tego autora.

W brzmieniu mikrotoponimów nie brakuje też czarnego humoru, np. na skałkę o nazwie Denat prowadzą drogi o następujących nazwach: Komora Gazowa, W Prosektorium Najprzyjemniej Jest Nad Ranem, Nogami do Przodu.



                                     

4. Mikrotoponimy a kultura

Nowe zjawiska kulturowe i językowe wpływają na kształtowanie się systemu mikrotoponimicznego danego terenu, odzwierciedlając przy tym wartościowanie świata przez użytkowników tychże nazw. Mariusz Rutkowski swoją pracę podsumowuje także stwierdzeniem Jacka Kolbuszewskiego, który twierdzi, że współczesne nazewnictwo wspinaczkowe daleko odbiega od tradycji tatrzańskiej, co jeszcze mocniej akcentuje fakt, że wraz ze zmieniającą się kulturą zmieniają się też motywacje i funkcje nazewnictwa wspinaczkowego por. M. Rutkowski 2001: 157.

Toponimy są swoistym zwierciadłem kultury. Trzeba jednak zauważyć, że w przypadku urbanonimów są to przede wszystkim nazwy nawiązujące do tradycji nazewniczej, podczas gdy w przypadku mikrotoponimów tradycja jest czynnikiem drugorzędnym. Ważniejsze staje się odwołanie do rzeczywistości, wartości ważnych dla danego grona.

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →