Топ-100
Poprzednia

ⓘ Antoni Zygmunt Helcel



Antoni Zygmunt Helcel
                                     

ⓘ Antoni Zygmunt Helcel

Antoni Zygmunt Helcel, – powstaniec listopadowy, polski historyk państwa i prawa, wydawca, polityk konserwatywny, poseł na Sejm Ustawodawczy w Kromieryżu, do Sejmu Krajowego Galicji i austriackiej Rady Państwa.

                                     

1. Życiorys

Ukończył liceum św. Anny w Krakowie 1823. W latach 1823-1824 studiował na wydziale filozoficznym a następnie prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim, który ukończył otrzymując w 1828 doktorat praw za rozprawę De querela inofficiosi testamenti iuris Romani principia. Studia uzupełniał we Wrocławiu 1828-1829, Berlinie 1829, Heidelbergu 1830 i Paryżu 1830.

Brał udział w powstaniu listopadowym. Jako ochotnik wstąpił w styczniu 1831 w pułku jazdy poznańskiej. Najpierw jako szeregowiec, od 15 czerwca 1831 wachmistrz szwadronowy a następnie od 2 października podporucznik.Uczestniczył m.in w bitwie pod Wawrem 19-20 lutego 1831, Grochowem 25 lutego 1831 oraz w obronie Warszawy 6-7 września 1831.

Po powrocie do Krakowa pracował w latach 1832-1833 jako wykładowca historii prawa polskiego na UJ. Następnie od 1835 właściciel drukarni a w latach 1836-1837 także założyciel redaktor czasopisma "Kwartalnik Naukowy”. Kwartalnik Naukowy 1835-1836, który w jego zamiarze miał być ogólnosłowiańskim pismem naukowym o europejskim poziomie – pismo istotnie miało wysoki poziom, lecz po krótkim czasie Helcel musiał je zamknąć z powodu problemów finansowych oraz kłopotów z cenzurą. Po sprzedaży drukarni właściciel w latach 1837-1845 majątku Górka Narodowa, koło Prądnika Białego.

Zaangażował się także w sprawy publiczne Rzeczypospolitej Krakowskiej. W latach 1837-1846 był członkiem Izby Reprezentantów sejmu wolnego miasta Krakowa. Występował m.in. w obronie Uniwersytetu Jagiellońskiego, któremu groziło rozwiązanie, był współautorem adresu Zgromadzenia Reprezentantów do "dworów opiekuńczych" 1838, a jego salon był miejscem spotkań krakowskich konserwatystów. Podczas powstania krakowskiego w 1846 r. był członkiem Komitetu Bezpieczeństwa Publicznego, zwalczającym rewolucję. Następnie po powrocie do władzy Jana Tyssowskiego był sekretarzem w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Jako przedstawiciel Rady Miejskiej prowadził pertraktacje z dowództwem austriackim o kapitulacji Krakowa.

Aktywny politycznie w okresie Wiosny Ludów. Członek Rady Miejskiej Krakowa. W kwietniu 1848 był uczestnikiem krakowskiej delegacji do Wiedniu protestującej przeciwko zbombardowaniu Krakowa przez armię austriacką. Organizator zjazdu polskiego we Wrocławiu maj 1848 którego celem miało być powołanie rządu ogólnopolskiego. Wziął udział w Kongresie Słowiańskim w Pradze wrzesień 1848 na którym poparł ideę konfederacji Słowian w ramach monarchii habsburskiej.Poseł do Sejmu Konstytucyjnego w Wiedniu i Kromieryżu 29 listopada 1848 – 7 marca 1849, wybrany w wyborach uzupełniających po rezygnacji Józefa Krzyżanowskiego w okręgu wyborczym Kraków 3. W parlamencie należał do "Stowarzyszenia” skupiającego demokratycznych posłów polskich a następnie obok Jerzego Lubomirskiego i Adama Potockiego, jeden z liderów polskich posłów konserwatywnych.

W 1848, po zmianach wywołanych Wiosną Ludów Helcel został wykładowcą wkrótce potem profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego. Został z niego jednak usunięty na przełomie 1852 i 1853 wraz z Wincentym Polem, Józafatem Zielonackim i Antonim Małeckim w ramach akcji germanizacyjnej prowadzonej przez rząd Bacha. Po usunięciu z uczelni gospodarował w latach 1853-1856 w zakupionym przez siebie majątku Gołcza pod Miechowem w zaborze rosyjskim. Po powrocie do Krakowa był przewodniczącym Oddziału Nauk Moralnych 1857-1859 potem Komisji Historycznej 1858-1866 Towarzystwa Naukowego Krakowskiego. W 1860-1870 był członkiem honorowym Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.

Uczestniczył także w życiu politycznym Galicji, działając wśród konserwatystów krakowskich, m.in. będąc autorem adresu ziemiaństwa galicyjskiego do tronu wystosowanego w 1861. Poseł do galicyjskiego Sejmu Krajowego I kadencji 15-26 kwietnia 1861 wybrany z kurii III w okręgu krakowskim, po jego rezygnacji w 1862 - mandat objął po wyborach uzupełniających Ignacy Lipczyński. Był także deputowanym do austriackiej Rady Państwa 11 maja 1861 - 4 listopada 1861, wybranym z kurii IV jako delegat z grona posłów miasta Krakowa i Białej. W parlamencie austriackim był członkiem frakcji konserwatywnej Koła Polskiego w Wiedniu. Z obu mandatów zrezygnował z uwagi na zły stan zdrowia. W 1869 w związku z atakami na Kościół po sprawie Barbary Ubryk założył klerykalne stowarzyszenie Warownia Krzyża.

Pochowany został w ufundowanej przez swego brata Ludwika kaplicy Zmartwychwstania Pańskiego na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

                                     

2. Dorobek naukowy

Mimo iż przez większość życia pozbawiony był możliwości pracy akademickiej, prowadził w dużej mierze samodzielnie aktywną pracę naukową, koncentrując się na historii prawa. Jako pierwszy polski badacz wskazał księgi sądowe jako źródło do badań nad historią Polski. Był zarówno autorem własnych licznych prac historyczno-prawnych i historycznych jak i wydawcą źródeł.

Wydawnictwa źródłowe opracowane lub współopracowane przez Helcla:

  • Starodawne prawa polskiego pomniki. tom I–II, 1856–1870; wersje elektroniczne.
                                     

3. Rodzina i życie prywatne

Urodził się w spolonizowanej rodzinie niemieckiej, przybyłej do Polski z okolic Salzburga pod koniec XVIII wieku. Był najstarszym synem kupca krakowskiego, Antoniego Hölzela ok. 1780-1854 i Józefy z Sonntagów 1788-1831. Jego braćmi byli: ziemianin w Miechowskim Józef 1812-? oraz wiceprezydent Krakowa i bankier Ludwik Edward 1810-1872; siostrami: Anna Brygida 1817-?, żona ziemianina z Miechowskiego Władysława Bielskiego oraz Julia 1827-1893 żona Cezarego Hallera 1822-1915. 1 sierpnia 1832 r. poślubił Franciszkę z Prandotów-Schrudzińskich 1809-1889.

                                     

4. Literatura

  • Dzieła w Federacji Bibliotek Cyfrowych
  • Zygmunt Ludwik Dębicki, Antoni Zygmunt Helcel. Życiorys, Kraków 1970, wersja elektroniczna
  • Wacław Aleksander Maciejowski, Antoni Zygmunt Helcel jako prawnik-historyk, Kraków 1876, s. 1-7 wersja elektroniczna
  • Zbigniew Jabłoński, Helcel Antoni Zygmunt 1808-1870, Polski Słownik Biograficzny, t. 9, Wrocław-Warszawa-Kraków 1960-1961, s. 354-357
  • Dzieła w Archive.org
  • Dzieła w Google
  • Janina Bieniarzówna, Jan M. Małecki, Dzieje Krakowa, t. 3: Kraków w latach 1796–1918, Kraków 1994.
  • Helcel Antoni Zygmunt Encyklopedia Krakowa, Kraków – Warszawa 2000, s. 282.
  • Robert Bielecki, Słownik biograficzny oficerów powstania listopadowego, t. 1, Warszawa 1995, s. 262
  • Helcel, Antoni Zygmunt 1808-1870, Rechtshistoriker und Politiker, Österreichisches Biographisches Lexikon 1815-1950, Bd. 2 Lfg. 8, 1958, S. 254-255 wersja elektroniczna - ÖBL
Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →