Топ-100
Poprzednia

ⓘ 69 Pułk Piechoty (II RP)




69 Pułk Piechoty (II RP)
                                     

ⓘ 69 Pułk Piechoty (II RP)

69 Pułk Piechoty – oddział piechoty Armii Wielkopolskiej i Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Pułk sformowany został w 1919 jako 11 pułk Strzelców Wielkopolskich. Po zjednoczeniu Armii Wielkopolskiej z Wojskiem Polskim, 5 lutego 1920 przemianowany został na 69 pułk piechoty. W okresie pokoju stacjonował w Gnieźnie. Wchodził w skład 17 Wielkopolskiej Dywizji Piechoty. W czasie kampanii wrześniowej walczył w składzie macierzystej dywizji w ramach Armii "Poznań”.

                                     

1. Formowanie i zmiany organizacyjne

23 lutego 1919 z wielkopolskich oddziałów powstańczych: batalionu – śremskiego, jarocińskiego, koźmińskiego i 1 pp z powiatu rawickiego powstał 11 pułk Strzelców Wielkopolskich. Bataliony powstańcze wywodziły się ze sformowanych w listopadzie 1918 kompanii bezpieczeństwa. 3 maja 1919 gen. piech. Józef Dowbor-Muśnicki rozkazem nr 119 zatwierdził dzień 19 marca św. Józefa świętem pułkowym dla 11 pułku Strzelców Wielkopolskich. 5 lutego 1920 oddział przemianowany został na 69 pułk piechoty.

W rejonie Krasne–Krasnopol–Sejny pułk pozostawał do 28 listopada 1920 roku, luzując się na przemian z 70 pp na linii demarkacyjnej.

                                     

2. Pułk w walce o granice

Walki na froncie polsko-bolszewickim

27 stycznia pułk przybył transportem kolejowym na front litewsko-białoruski. Do końca marca, będąc w składzie 17 Wielkopolskiej Dywizji Piechoty, przebywał w rejonie Lidy. Pułk wyróżnił się w walkach podczas sierpniowej kontrofensywy z rejonu Modlina. Szczególny sukces odniósł w czasie działań pościgowych 24 sierpnia na pograniczu niemieckim. Zdobył wówczas szturmem Myszyniec, obsadzony przez oddziały kawalerii 3 Korpusu Konnego gen. Gaja Bżyszkjana, zmuszając je do przekroczenia granicy Prus Wschodnich. Po zakończeniu działań wojennych pułk pełnił służbę na Suwalszczyźnie.

                                     

3. Pułk w okresie pokoju

29 listopada 1920 roku pułk został zluzowany przez 41 pp i pomaszerował do Białegostoku, skąd transportem kolejowym wyjechał do Bydgoszczy. Wkrótce pułk przeniesiony został do Gniezna na teren Okręgu Korpusu Nr VII". Wchodził w skład 17 Dywizji Piechoty. Żołnierze zakwaterowani zostali w dawnych pruskich koszarach przy ul. Bolesława Chrobrego.

19 maja 1927 roku minister spraw wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 11 listopada, jako datę święta pułkowego. Pułk obchodził swoje święto w rocznicę utworzenia w roku 1918 pierwszych polskich oddziałów wojskowych na terenie powiatów: śremskiego i jarocińskiego, z których zorganizowano II batalion 11 pułku Strzelców Wielkopolskich.

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 69 pułk piechoty zaliczony został do typu I pułków piechoty tzw. "normalnych”. W każdym roku otrzymywał około 610 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 56 oficerów oraz 1500 podoficerów i szeregowców. W okresie zimowym posiadał batalion starszego rocznika, batalion szkolny i skadrowany, w okresie letnim zaś batalion starszego rocznika i dwa bataliony poborowych. W tym czasie wprowadzono też dodatkowo kompanię karabinów maszynowych. Stan pułku powiększył się o 4 oficerów, 13 podoficerów, 1200 szeregowców i 12 karabinów maszynowych.Wprowadzono też dodatkowo kompanię cyklistów. Stan pułku powiększył się o kolejnych 5 oficerów, 16 podoficerów, 140 szeregowców.

Powiat gnieźnieński zamieszkały był przez znaczny odsetek mniejszości niemieckiej. Ludność ta była wrogo ustosunkowana do współobywateli Polaków. Szczególnie dało się to odczuć w okresie narastającego napięcia w stosunkach polsko-niemieckich od marca 1939. W tym miesiącu, mający swą siedzibę w Warszawie, inspektorat armii gen. dyw. Tadeusza Kutrzeby przemianowany został na sztab Armii "Poznań" z miejscem zakwaterowania w Gnieźnie. Od wiosny 1939 pułk przeprowadzał intensywne szkolenie, przygotowując się do nieuniknionej już wojny.



                                     

4. Strzelcy wielkopolscy

Dowódcy pułku

Dowódca pułku kierował osobiście szkoleniem oficerów i był odpowiedzialny za gotowość bojową, całokształt wyszkolenia, służbę gospodarczą i wewnętrzną pułku.

  • ppłk piech. Stanisław Taczak 6 – 17 V 1920
  • mjr piech. Stanisław Thiel 30 VIII 1919 – 5 V 1920
  • płk piech. Leon Billewicz 25 III – 6 VIII 1919
  • kpt. piech. Wincenty Nowaczyński 18 V – 16 VI 1920 → dowódca 68 pp
  • ppłk piech. Wacław Kluczyński 1 IX 1920 – VI 1935
  • ppłk / płk dypl. piech. Stanisław Dworzak 4 VI 1935 – IX 1939
  • mjr piech. Stanisław Thiel 17 VI – 25 VII 1920
  • kpt. piech. Bolesław Kość 26 VII – 31 VIII 1920
  • kpt. piech. Lucjan Sikorski 7 – 29 VIII 1919
  • płk piech. Adolf Jan Kuczewski 23 II – 24 III 1919 → dowódca VI Okręgu Wojskowego w Jarocinie
Zastępcy dowódcy pułku

13 czerwca 1922 roku Minister Spraw Wojskowych zniósł dotychczasowe stanowisko referenta wyszkolenia pułku piechoty i ustanowił etatowe stanowisko zastępcy dowódcy pułku zaszeregowanego do stopnia podpułkownika, wyznaczanego przez Ministra Spraw Wojskowych. Zakres działania zastępcy dowódcy określał dowódca pułku, przed którym był on całkowicie odpowiedzialny. W 1938 roku zmieniona została nazwa stanowiska na "I zastępca dowódcy”. W organizacji wojennej pułku nie było stanowiska zastępcy dowódcy.

  • ppłk piech. Alfred Jan Schmidt 26 IV 1928 – 4 VII 1935 → dowódca 78 pp
  • mjr / ppłk piech. Franciszek Tomek 10 VII 1922 – 22 V 1925 → zastępca dowódcy 20 pp
  • ppłk dypl. piech. Stanisław II Sienkiewicz od 4 VII 1935
  • ppłk piech. Józef Ekkert 22 V 1925 – 1 III 1928 → dyspozycja komendanta kadry oficerów piechoty
  • ppłk dypl. piech. Marian Jadwiński do VIII 1939
Kwatermistrzowie
  • mjr piech. Kazimierz Kosiba 1939
  • mjr / ppłk piech. Wacław Boguszewski 1928 – III 1929 → p.o. komendanta PKU Puławy
  • mjr piech. Wacław I Szyller 1924 – 1925
  • mjr piech. Aleksander Salwik 1932 – VI 1933 → inspektor WFiPW w DOK IX
  • mjr piech. Zygmunt Wałecki VII 1929 – III 1932 → dowódca baonu
  • mjr piech. Józef Zończyk od VIII 1935
  • mjr piech. Aleksander Kurowski 10 VII 1922 – 1924 → DOK VII
  • mjr piech. Józef Ksieniewicz VI 1933 – VII 1935 → dyspozycja dowódcy OK VII
Oficerowie pułku
  • ppłk SG Ernest Giżejewski
  • mjr SG Jan Duch
Obsada personalna pułku w 1924 roku
  • dowódca I batalionu – mjr Bolesław Ludwik Żurakowski
  • kwatermistrz – mjr Wacław Szyller
  • zastępca dowódcy – ppłk Franciszek Tomek
  • dowódca – p.o. ppłk Wacław Kluczyński
  • dowódca II batalionu – mjr Edward Senk
  • dowódca III batalionu – mjr Stefan Płochowski
                                     

4.1. Strzelcy wielkopolscy Kawalerowie Virtuti Militari

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari:

Ponadto 19 oficerów, 8 chorążych i 81 szeregowych zostało odznaczonych Krzyżem Walecznych.

                                     

5. Symbole pułku

Sztandar

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Ignacy Mościcki zarządzeniem L. 1643/28 z 16 września 1928 roku zatwierdził wzór lewej strony płachty chorągwi 69 pułku piechoty. 30 maja 1929 roku w Gnieźnie Prezydent RP Ignacy Mościcki wręczył pułkowi chorągiew ufundowaną przez społeczeństwo Gniezna. Od 28 stycznia 1938 roku chorągiew pułkowa zaczęła być oficjalnie nazywana sztandarem. Obecnie sztandar znajduje się w Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.

Odznaka pamiątkowa

23 sierpnia 1928 roku generał dywizji Daniel Konarzewski w zastępstwie ministra spraw wojskowych zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 69 pułku piechoty. Odznaka o wymiarach 40x40 mm ma kształt krzyża o ramionach emaliowanych w kolorze granatowym z żółtym obrzeżem. Na ramionach wpisano numery i inicjały pułku "11 PSW” i "69 P.P.” oraz datę jego powstania "11.XI.1918”. W środku krzyża godło wz. 1927 na czerwonym tle w otoku złotego wieńca laurowego. Między ramionami krzyża umieszczono herby miejscowości: Śremu, Rawicza, Jarocina, Koźmina. Odznaka oficerska, jednoczęściowa, wykonana w srebrze, emaliowana. Wykonawcą odznaki był Wiktor Gontarczyk z Warszawy.

Użytkownicy również szukali:

...
...
...