Топ-100
Poprzednia

ⓘ Wojciech Gutkowski



                                     

ⓘ Wojciech Gutkowski

Wojciech Gutkowski – polski inżynier wojskowy, podpułkownik w Korpusie Inżynierów, pedagog wojskowy, pisarz, wolnomularz, ekonomista, autor powieści utopijnej oraz reprezentant polskiej myśli politycznej okresu oświecenia.

                                     

1.1. Życiorys Lata młodzieńcze

Ze względów materialnych bardzo wcześnie, bo już w wieku 14 lat w 1789 rozpoczął służbę w wojsku, jako minier w szkole wojskowej. 1 maja 1794 otrzymał awans na konduktora inżynierii wojskowej z przydziałem do korpusu Zajączka. W tej formacji przeszedł kampanię powstańczą 1794, walcząc pod Gołkowem i pod Warszawą; w bitwie pod Pragą 4 listopada został kontuzjowany.

                                     

1.2. Życiorys Działalność naukowa i publiczna

Po ostatnim rozbiorze pozostał w Lublinie i oddał się studiom agronomicznym oraz poznaniu zagranicznego piśmiennictwa z dziedziny techniki, wynalazków i przemysłu. Lubelski okres jego życia łączył się zarówno z bardzo wysoką jego karierą w masonerii Królestwa Polskiego, jak i z działalnością na polu lokalnej organizacji naukowej. Już na przełomie lat 1811/1812 był członkiem loży warszawskiej Świątynia Izis, w 1816 należał do loży Świątynia Równości w Lublinie, a w 1818 w czasie wyboru "urzędników Kapituły Niższej" loży Prawdziwa Jedność na Dolinie Lublina został powołany na mistrza obrzędów. Dwa lata później w Świątyni Równości był kawalerem szkockim w piątym stopniu. Razem z innymi wybitnymi masonami lubelskimi rozwinął w 1816 energiczną akcję, której celem było stworzenie w Lublinie wojewódzkiego oddziału Królewskiego Towarzystwa Gospodarczo-Rolniczego w Warszawie. Zaprojektował statut tego Towarzystwa, a 2 lata później lubelskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. W 1821 wystąpił z projektem reformy odczytów publicznych tego Towarzystwa w kierunku uprzystępniania problematyki naukowej publiczności przez czytanie fragmentów prac, nie całości, celowej selekcji tematów i przeplatania posiedzeń programem literackim; projekt ten tylko częściowo został wprowadzony w życie.

                                     

1.3. Życiorys Służba wojskowa

12 stycznia 1807 wstąpił do armii polskiej w randze kapitana i po krótkiej służbie w 4 p. piechoty został przydzielony do Korpusu Inżynierów. Brał udział w wojnie z Prusakami, w bitwie pod Pruską Iławą, Bydgoszczą, Serockiem i Zatorami. W 1808 został wykładowcą w Szkole Zakładowej Artylerii i Inżynierów w Arsenale Warszawskim, a po przemianowaniu w 1810 tej szkoły na Szkołę Elementarną Artylerii i Inżynierów stanowisko komendanta, czyli drugiego dyrektora, wraz z awansem na podpułkownika. Dzięki sumiennej pracy i poparciu ks. Józefa Poniatowskiego został też poddyrektorem Korpusu Inżynierów 4 kwietnia 1809 i w tym charakterze uczestniczył w obronie Torunia przed Austriakami. W 1811 został mianowany członkiem przybranym Towarzystwa Przyjaciół Nauk jako "biegły w matematyce, pracach rolniczych i udoskonalaniu młodzieży w naukach wojennych". Na posiedzeniach tego Towarzystwa przedstawił najpierw niemiecką pracę Erckera o produkcji saletry, następnie własną o fortyfikacjach drukowaną w IX tomie Roczników Towarzystwa Przyjaciół Nauk; jego wystąpienie omówiła ówczesna "Gazeta Warszawska" 1811 nr 36. W tym czasie zredagował "Przepisy i powinności kadetów Szkoły Elementarnej Artylerii i Inżynierii", a w 1812 wydał wyjątek z książki Carnota o obronie twierdz. Wojnę 1812 odbył nad Bugiem i w czasie odwrotu znalazł się w Niemczech, przebył oblężenie Wittenbergi i tu dostał się do niewoli austriackiej. W 1814 powrócił do kraju. W wojsku Królestwa Polskiego pełnił nadal służbę w Korpusie Inżynierów i został mianowany komendantem inżynierów w Lublinie.



                                     

2. Twórczość

Przebywając w Zamościu jako profesor architektury w Liceum Zamojskim, wydał w 1803 najpierw pod wspólną redakcją z B. Kukolnikiem, a następnie wyłącznie swoją, 18 tomików "Dziennika Ekonomicznego Zamojskiego", zawierającego encyklopedyczne wiadomości z dziedziny agronomii, technologii, surowców ważnych dla rolnictwa i budownictwa wiejskiego. W 1806 ogłosił "Katechizm ekonomiczny dla włościan" oraz przetłumaczył na język polski i wydał pracę A. H. Meltzera "Opisanie i wyobrażenia nowej machiny do siania zboża wynalezionej". W tym okresie propagował postęp techniczny rolnictwa w duchu fizjokratycznym. W 1805 ukazał się jego przekład podręcznika Bossiego "Fundamenta początkowe reguł rysunkowych". Dzięki ruchliwości naukowej został w młodym wieku powołany na członka korespondenta Cesarskiego Towarzystwa Ekonomicznego w Petersburgu prawdopodobnie już w 1803, a w 1810 na członka Królewskiego Towarzystwa Gospodarczo-Rolniczego w Warszawie.

W 1817 napisał utopijną powieść Podróż do Kalopei "kalop" - odwrócony wyraz "Polak". W Kalopei językiem urzędowym był język polski, ponadto panowała społeczna hierarchia – 11 szczebli awansu. Na czele społecznej drabiny stał cesarz, dalej król zastępca cesarza. Gmina w Kalopei zamieszkiwana była dokładnie przez 50 małżeństw. Kolejne cechy utopijnego państwa to obowiązek wyznawania wiary ale i wolność religijna, prawa kardynalne nowelizowane co 25 lat, a także odrzucenie własności prywatnej. Poglądy Gutkowskiego zamieszczone w dziele Podróż do Kalopei były zbliżone do postulowanych przez pierwszych teoretyków socjalizmu, gdyż zdążały do zmniejszania nierówności społecznych oraz budowy utopijnego, nierzeczywistego państwa.

                                     

2.1. Twórczość Ważniejsze dzieła

  • Katechizm ekonomiczny dla włościan albo nauka przez pytania i odpowiedzi o rolnictwie, ogrodnictwie, sadownictwie, o utrzymaniu bydła, koni, różnych trzód, drobiu i pszczół, o ekonomii domowej, jako o przyzwoitym chodzeniu około gospodarstwa domowego, nabiale, przędziwie, o użytkowaniu z rozmaitych roślin gospodarskich i o różnych wiadomościach przydatnych gospodyni. Dzieło pożyteczne nie tylko dla włościan i najniższej klasy rolników, lecz i dla właścicieli dóbr, posesorów, rządców dobrami i plebanów, Warszawa 1806
  • Rozprawa o fortyfikacji czytana na publicznym posiedzeniu Towarzystwa Królewskiego Warszawskiego Przyjaciół Nauk na dniu 30 kwietnia 1811, Warszawa 1811
  • Myśli o rządzie polskim, rękopis zaginiony, informuje Polski Słownik Biograficzny.
  • Obrachowanie korzyści wynikających z zaprowadzenia rolnictwa przemiennego, Warszawa 1825
  • Podróż do Kalopei, do kraju najszczęśliwszego na świecie, gdzie bez pieniędzy i bez własności bogactwa, przemysł, światło i dobre wszystkie mienie jak najwięcej wygórowało i gdzie tom drugi historii życia Bolesława II, króla polskiego, znajduje się, powst. 1814, przedstawione Towarzystwu Przyjaciół Nauk 24 listopada 1817, wyd. Z. Gross, Warszawa 1956
  • Projekt do ustaw Towarzystwa Rolniczego woj. lubelskiego przedstawiony na dniu 20 czerwca 1817 r. na posiedzeniu tegoż Towarzystwa, Lublin 1817

Drobniejsze swe rozprawki umieszczał w: Dzienniku Ekonomicznym Zamojskim red. 1803-1804 i Roczniku Warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.

                                     

2.2. Twórczość Prace edytorskie

  • Przepisy i powinności kadetów Szkoły Elementarnej Artylerii i Inżynierów, Warszawa 1811.
Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →