Топ-100

ⓘ Wolnej encyklopedii. Czy wiesz? strona 342




                                               

Zamek Piastowski w Jaworze

Zamek w Jaworze – eklektyczny, wielokrotnie przebudowywany piastowski zamek książęcy w Jaworze na Dolnym Śląsku zbudowany pierwotnie w średniowieczu. Zachowany zamek kryje w swych murach ślady pierwotnej zabudowy. Kompleks zamkowy ma powierzchnię ...

                                               

Województwo śląskie (II Rzeczpospolita)

Województwo śląskie – jedyna autonomiczna jednostka administracyjna II Rzeczypospolitej Polskiej z siedzibą władz w Katowicach, powołana do życia w 1920 roku, faktycznie istniała w latach 1922–1939. W 1945 roku autonomia została formalnie zniesiona.

                                               

Otton z Pilczy

Otto z Pilczy herbu Topór, określany też jako Otto z Pilczy Pilecki, Otto z Pilicy Topór, Otto Toporczyk, Otton Pilecki – starosta ruski, sandomierski, wojewoda sandomierski i generał-starosta wielkopolski.

                                               

Czermin (województwo świętokrzyskie)

Czermin – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, w gminie Dwikozy. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnobrzeskiego.

                                               

Prezydent miasta

Prezydent miasta – w Rzeczypospolitej Polskiej według obecnego stanu prawnego, organ administracji publicznej gminy miejskiej powyżej 100 tys. mieszkańców, a także takich miast, w których ten organ istniał przed 1990 r., wyposażony we władztwo ad ...

                                               

Województwo dolnośląskie

Województwo dolnośląskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw, ze stolicą we Wrocławiu. Zostało utworzone w 1999 roku z ziem poprzednich województw wrocławskiego, legnickiego, jeleniogórskiego, wałbrzyskiego i częś ...

                                               

Województwo lubuskie

Województwo lubuskie – województwo w zachodniej Polsce, utworzone w 1999 roku – w wyniku reformy administracyjnej – z większości terytoriów dawnych województw: gorzowskiego i zielonogórskiego oraz niewielkiej części leszczyńskiego, a funkcjonując ...

                                               

Województwo poznańskie (I Rzeczpospolita)

Województwo poznańskie – jednostka terytorialna Rzeczypospolitej Obojga Narodów, tworząca prowincję wielkopolską, obejmująca powierzchnię 015 km², posiadająca 4 powiaty. Siedzibą wojewody był Poznań, a sejmiki ziemskie odbywały się w Środzie Wiel ...

                                               

Arkembold Zaremba

Arkembold Zaremba z Trzustkowa, sędzia poznański od 1246, kasztelan kaliski od 1252, wojewoda kaliski od 1253. Arkembold Zaremba był przypuszczalnie najstarszym synem Alberta Zaremby. Od urzędu sędziego poznańskiego rozpoczął karierę urzędniczą, ...

                                               

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych (1918–1939)

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych – urząd administracji rządowej w Polsce istniejący w latach dwudziestolecia międzywojennego, bezpośrednio wywodzący się ze struktur powołanych przez władze regencyjnego Królestwa Polskiego. Był to jeden z najważnie ...

                                               

Naczelnik Państwa

Naczelnik Państwa – urząd głowy państwa w Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1918–1922; w okresie istnienia urzędu naczelnikiem państwa był marsz. Józef Piłsudski. W okresie od 22/29 listopada 1918 do 20 lutego 1919 roku jako Tymczasowy Naczelnik ...

                                               

Senat Rzeczypospolitej Polskiej III kadencji (1930–1935)

Senat III kadencji utworzony został w wyniku wyborów przeprowadzonych w Polsce 23 listopada 1930 roku, tydzień po wyborach do Sejmu. Senat III kadencji rozwiązany został 10 lipca 1935 roku. Następny senat, Senat IV kadencji, utworzony został w wy ...

                                               

Bartosz Wezenborg

Bartosz z Odolanowa zwany Bartosz Wezenborg herbu Ciołek – możnowładca, wojewoda poznański. Obszerna dyskusja Rodu Wizenburga należącego do heraldycznego rodu Ciołków na terenie Polski została przeprowadzona przez Jardetzky’ego.

                                               

Senat Rzeczypospolitej Polskiej I kadencji (1922–1927)

Senat I kadencji to izba wyższa parlamentu wybrana 12 listopada 1922. Pierwsze posiedzenie odbyło się 28 listopada 1922, zaś ostatnie 13 lipca 1927. Senat I kadencji wybrał wraz z Sejmem I kadencji jako Zgromadzenie Narodowe trzech Prezydentów RP.

                                               

Przewodnik tatrzański

Przewodnik tatrzański – współcześnie przewodnik turystyczny górski mający uprawnienie do prowadzenia wycieczek na terenie Tatr, Pienin oraz Podtatrza.

                                               

Aleja Przewodników Tatrzańskich w Zakopanem

Ulica została wytyczona w miejscu dawnego traktu pasterskiego z Bystrego do Kuźnic. Dawniej była pierwszym odcinkiem Drogi pod Reglami, którą zwożono do huty w Kuźnicach rudy żelaza z Tatr. Droga ta odkręcała na zachód w dolnym odcinku alei Przew ...

                                               

Przewodnik

przewodnik turystyczny terenowy przewodnik publikacja przewodnik stopień harcerski przewodnik tatrzański przewodnik elektryczny przewodnik turystyczny miejski przewodnik turystyczny górski przewodnik botanika przewodnik turystyczny zawód Przewodn ...

                                               

Magistrala Tatrzańska

Magistrala Tatrzańska – szlak turystyczny oznaczony kolorem czerwonym, biegnący południowymi zboczami Tatr Wysokich. Został wyznaczony w latach 30. XX wieku. Szlak ten jest jednym z najbardziej znanych i uczęszczanych szlaków w Tatrach. Jego zach ...

                                               

Tatrzańska Szczyrba

Tatrzańska Szczyrba – osada, obecnie będąca części wsi Szczyrba w kraju preszowskim, w okręgu Poprad. Znajduje się przy Drodze Wolności poniżej Szczyrbskiego Jeziora. Tatrzańska Szczyrba znajduje się na średniej wysokości 905 m. Powstała w 1871 r ...

                                               

Tatrzańska Kotlina

Tatrzańska Kotlina – miejscowość położona u wschodniego krańca Tatr Bielskich na Słowacji, w odległości 21 km od byłego przejścia granicznego z Polską na Łysej Polanie i 8.5 km od Tatrzańskiej Łomnicy, zamieszkana przez około 240 osób. Administra ...

                                               

Jeziora tatrzańskie

Jeziora tatrzańskie – grupa około dwustu jezior w Tatrach. Z tej liczby w polskich Tatrach jest ich około czterdziestu, pozostałe położone są po stronie słowackiej. W tradycyjnym ludowym nazewnictwie nazywane są one stawami i takie też nazewnictw ...

                                               

Potoki tatrzańskie

Potoki tatrzańskie znajdują się w zlewiskach dwóch mórz: Morza Bałtyckiego i Morza Czarnego. Zlewiska te oddziela Wielki Europejski Dział Wodny, który w obrębie Tatr biegnie od Szczyrbskiego Jeziora granią Soliska, główną granią odnogi Krywania d ...

                                               

Cubryna

Cubryna – szczyt o wysokości 2376 m w głównej grani Tatr. Wznosi się w niej pomiędzy Hińczową Przełęczą oddzielającą go od Mięguszowieckiego Szczytu Wielkiego i Przełączką pod Zadnim Mnichem oddzielającą go od Zadniego Mnicha. Jest jednym z najwy ...

                                               

Biała Ławka

Biała Ławka – przełęcz w głównej grani Tatr, położona pomiędzy Ostrym Szczytem a Zbójnickimi Turniami i Małym Lodowym Szczytem. Dokładniej siodło położone jest pomiędzy dolnym krańcem grani Czarnych Chłopków w masywie Ostrego Szczytu a Zbójnickim ...

                                               

Ryszard Gajewski (wspinacz)

Ryszard Gajewski – polski himalaista, instruktor alpinizmu PZA, przewodnik UIAGM IVBV, przewodnik tatrzański i ratownik TOPR. Ma na swoim koncie górskim wyprawy w Andy, Pamir oraz udział w wyprawach himalajskich. 24 października 2009 za wybitne z ...

                                               

Zabijak (Dolina Lejowa)

Zabijak – żleb w Dolinie Lejowej w polskich Tatrach Zachodnich. Jest jej górnym, orograficznie prawym odgałęzieniem. Nazwa jest ludowego pochodzenia. Pasterze nazwali go tak, gdyż górna jego część jest skalista, śliska i zdradliwa. Często ginęły ...

                                               

Maciej Pawlikowski

Maciej Pawlikowski – polski himalaista, ratownik TOPR, prezes Klubu Wysokogórskiego Zakopane, technik budowlany. Od 1976 jest zawodowym ratownikiem TOPR, od 1972 działa jako taternik. W 1977 został przewodnikiem tatrzańskim i instruktorem taterni ...

                                               

Andrzej Mikler

Andrzej Mikler – zawodowy ratownik TOPR, przewodnik tatrzański, międzynarodowy przewodnik wysokogórski IVBV/UIAGM.

                                               

Krzysztof Starnawski

Krzysztof Starnawski – polski sportowiec ekstremalny, płetwonurek, speleolog, taternik, ratownik TOPR. Specjalizuje się w nurkowaniu w jaskiniach oraz nurkowaniu pod lodem.

                                               

Andrzej Bargiel

Andrzej Leszek Bargiel wychował się w Łętowni, małej wsi w Małopolsce – polski narciarz wysokogórski, biegacz górski i himalaista. Były członek Tatrzańskiego Klubu Narciarskiego Tatra Team Zakopane i Polskiej Kadry Narodowej w skialpinizmie, były ...

                                               

Sławomir Makaruk (podróżnik)

Sławomir Makaruk, pseud. Makaron – polski podróżnik, fotograf, zawodowy nurek, kierownik wypraw, instruktor nurkowania, ratownik ochotnik TOPR, instruktor jazdy offroadowej. Syn mgr.inż. lotnictwa Wiesławy Łaneckiej-Makaruk i inż. lotnictwa, pilo ...

                                               

Nosal (Tatry)

Nosal – szczyt reglowy w Tatrach Zachodnich nad Kuźnicami, między Doliną Bystrej a Doliną Olczyską. Nazwa góry pochodzi od kształtu skał od północno-zachodniej strony, przypominających nos.

                                               

Błękitny krzyż (film)

Błękitny krzyż – polski fabularno-dokumentalny film wojenny z 1955 w reżyserii Andrzeja Munka, zrealizowany na podstawie opowiadania Adama Liberaka Wyprawa po życie. Film rekonstruuje autentyczną akcję Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunko ...

                                               

Dolinka Spadowa

Dolinka Spadowa – niewielka dolina wisząca w Tatrach Wysokich na Słowacji. Jest to boczne odgałęzienie Doliny Ciężkiej, oddzielone od niej wysokim progiem. W gwarze podhalańskiej i w taternictwie próg taki nosi nazwę spady, i stąd pochodzi nazwa ...

                                               

Turnia nad Rohatką

Turnia nad Rohatką – turnia w grani głównej Tatr Wysokich, w słowackich Tatrach Wysokich, o wysokości 2332 m n.p.m. Od wierzchołka Dzikiej Turni oddzielona jest przełęczą Wyżnia Rohatka, a od Małej Wysokiej – Rohatką. Nie prowadzą na nią żadne zn ...

                                               

Zbójnicka Ławka

Zbójnicka Ławka – przełęcz położona na wysokości ok. 2360 m n.p.m. w słowackich Tatrach Wysokich. Znajduje się w ich głównej grani pomiędzy Zbójnickimi Turniami a Małym Lodowym Szczytem. Zbójnicka Ławka ma dwa siodła rozdzielone niewielką turnicz ...

                                               

Pośrednia Zbójnicka Turnia

Pośrednia Zbójnicka Turnia – turnia znajdująca się w grani głównej Tatr Wysokich w ich słowackiej części. Pośrednia Zbójnicka Turnia stanowi środkową z trzech Zbójnickich Turni leżących w grani głównej. Od Małej Zbójnickiej Turni na zachodzie odd ...

                                               

Biała Giewoncka Baszta

Biała Giewoncka Baszta – jedna z turni w Małym Giewoncie w Tatrach Zachodnich. Jak cały masyw Małego Giewontu zbudowana jest ze skał osadowych – wapieni i dolomitów. Znajduje się pomiędzy Przełęczą nad Dziurą a Giewonckim Przechodem. Północno-wsc ...

                                               

Skrajna Małołącka Turnia

Skrajna Małołącka Turnia – jedna z kilku turni w północno-zachodniej grani Małołączniaka w Tatrach Zachodnich. Jej bardzo niewybitny i trawiasty wierzchołek znajduje się pomiędzy dwoma również niewybitnymi przełączkami: Małołąckim Siodłem oddziel ...

                                               

Gerlachowska Turniczka

Gerlachowska Turniczka, także Gierlachowska Turniczka – mała turniczka znajdująca się w północnej grani Zadniego Gerlacha w głównej grani słowackich Tatr Wysokich. Od Wyżniej Wysokiej Gerlachowskiej oddziela ją Niżnia Gerlachowska Przełączka, a o ...

                                               

Mały Ostry Szczyt

Mały Ostry Szczyt – samoistny szczyt znajdujący się w masywie Ostrego Szczytu w słowackich Tatrach Wysokich. Leży on w głównej grani Tatr. Od głównego wierzchołka Ostrego Szczytu oddzielony jest on Przełęczą w Ostrym, natomiast od masywu Jaworowe ...

                                               

Księstwo warmińskie

Księstwo warmińskie – istniejące w latach 1466–1772 księstwo kościelne w obrębie Korony Królestwa Polskiego obejmujące terytorium dominium biskupstwa warmińskiego. Księstwo powstało z wcześniejszego dominium warmińskiego istniejącego w obrębie pa ...

                                               

Archidiecezja warmińska

Archidiecezja Warmińska – jedna z 14 archidiecezji obrządku łacińskiego w Kościele katolickim w Polsce. Ustanowiona diecezją przez legata papieskiego Wilhelma z Modeny, a zatwierdzoną 30 lipca 1243 przez papieża Innocentego IV. Podniesiona do ran ...

                                               

Zamek biskupów warmińskich w Ornecie

Budowę zamku w stylu gotyckim rozpoczęto przed 1350 rokiem. Po raz pierwszy warownia w Ornecie wzmiankowana była w 1338 r., a już w latach 1342-1350 za czasów biskupa Hermana z Pragi stała się ona jego główną rezydencją. Następnie jego następca b ...

                                               

Egzempcja Warmii

Egzempcja Warmii – przywilej uwalniający biskupa warmińskiego od obowiązku podległości metropolitalnej. Dzięki temu przywilejowi Warmia była wyjęta spod władzy arcybiskupiej w Rydze i bezpośrednio poddana Stolicy Apostolskiej. Warmia była jedyną ...

                                               

Metropolia warmińska

Metropolia Warmińska – jedna z 14 metropolii obrządku łacińskiego w polskim Kościele katolickim ustanowiona przez Jana Pawła II 25 marca 1992 bullą "Totus Tuus Poloniae Populus”.

                                               

Janusz Ostrowski (biskup)

Janusz Ostrowski – polski duchowny rzymskokatolicki, doktor prawa kanonicznego, misjonarz, biskup pomocniczy warmiński od 2018.

                                               

Michał Erazm Działyński

Michał Erazm Działyński herbu Ogończyk – biskup kamieniecki od 1647, kanonik krakowski w 1643 roku, sekretarz królewski i kanonik warmiński w 1612 roku, biskup tytularny Hippo, opat komendatoryjny w Mogilnie. Syn Stanisława, brat Jana, Stanisława ...

                                               

Articuli iurati

Articuli iurati – dokument przedkładany do zaprzysiężenia nowemu biskupowi w czasie elekcji. Artykuły zaprzysiężone stosowano w dawnych czasach w tych diecezjach Rzeszy Niemieckiej, gdzie biskupi posiadali władzę książęcą. Pierwszym biskupem warm ...

                                               

Warmińska kapituła katedralna

Warmińska kapituła katedralna – kapituła katedralna z siedzibą we Fromborku. W latach 1346–1772 sprawowała władzę świecką nad trzecią częścią Warmii, w tym nad miastami Frombork, Pieniężno i Olsztyn.